CÁC CON ĐẬP TRÊN SÔNG MÉKONG CỦA TRUNG QUỐC
                                  LÀ HIỂM HỌA CHO CÁC NƯỚC Ở HẠ NGUỒN                                                      

Lê Trọng Văn

Dẫn nhập:

    V́ sao người ta là gọi là sông Mékong ? Mékong là tiếng Pháp do một nhà cai trị người Pháp tên là Pavie đầu tiên phiên âm nơi tiếng Lào ra v́ tiếng Pháp không có dấu. Người Lào gọi con sông đó là Mè-Khoỏng (Mè là Mẹ, là Cái,  có nghĩa là sông Cái Lớn). Người Thái gọi là Mè-Khôổng (có nghĩa là sông Cái quá Lớn). Người Khmer gọi là Stưng-Thôm (Sông Lớn). Người Việt Nam gọi là sông Cửu-Long. Sông Mékong bắt nguồn từ Tây Tạng, chảy qua Tàu, Lào, Miến, Thái, Cam-bốt và cuối cùng là Việt Nam.

    Sông Mékong là một trong 10 con sông lớn trên thế giới và đứng nhất ở châu Á. Ngoài ra, sông lại có nhiều cảnh đẹp và hùng vỹ. Chỗ cuối cùng của ḍng sông đổ ra biển được chia ra chín (9) nhánh, như đầu rồng há miệng phun đất phù-sa mầu mỡ bồ́ đắp, lấn biển thành đất liền, mở rộng thêm bờ cơi Việt-Nam. Cho nên người Việt ḿnh đă gọi nó là sông Cửu-Long. Và một trong chín nhánh đó, người anh hừng áo vải Tây-Sơn (vua Quang-Trung) đă làm nên chiến thắng, đánh tan hai vạn thủy quân Xiêm ở gần Sađéc, Mỹ-Tho được Nguyễn-Ánh rước về. Cửu-Long tuy không có nhiều chiến tích bằng sông Bạch-Đằng nhưng hơn hẳn sông Gianh, sông Bến-Hải về mặt chia cách đất nước. Vào mùa nước lũ tuy sông lớn rộng nhưng không chảy xiết bằng sông Hồng. Mékong không phẳng lặng, lờ đờ như ḍng sông Hương nhưng vẫn thơ mộng hữu t́nh với nhiều huyền thoại.

    Bạn từ Việt Nam muốn đi thuyền ngược ḍng sông có thể đi từ cửa biển Tranh-Đề thời phải đi trên ḍng sông Hậu (Hậu giang). Từ cửa biển bạn thấy ghe thuyền đánh cá đậu san sát với những mảng lưới phơi ra nắng gió. Sông dài, biển rộng mang lại nhiều hải sản, là một vựa lúa trù phú hơn đồng bằng sông Hồng, không những nuôi dân ḿnh mà c̣n để xuất ngoại. Từ đây đi ngược lên Cần Thơ, Long-Xuyên bạn sẽ thấy những cánh đồng lúa bát ngát thẳng cánh c̣ bay, những sông rạch chằng chịt là thủy lộ của dân địa phương thay cho những con lộ trên đất liền. Đây là miếu đ́nh có bốn góc uốn khúc, kia là nhà lồng chợ…. . . Bạn sẽ thấy các cô gái miền quê Nam-Bộ trong bộ đồ bà-ba đập lúa với tiếng ḥ lờ: "Thằng Vui nó hỏi con Mừng. Mừng ơi ! Mầy lớn mầy ưng chồng nào. Chồng thấp hay là chồng cao"? Muốn đến Cần Thơ bạn phải ghé bến Ninh Kiều là một bến sầm uất nhất miền Hậu giang được gọi là thủ phủ Tây-Đô. Nếu đi từ cửa biển Cung-Hậu thời phải đi trên ḍng sông Tiền (Tiền giang) lên Vĩnh-Long bạn sẽ thấy những vườn trái cây đủ các thứ quả, nào mảng câu, đu đủ, ổi, thơm, khóm, xoài. C̣n nếu đi gần cửa B́nh-Đại th́ lên Bến-Tre. Ở đây bạn sẽ thấy có nhiều vườn trầu và những hàng dừa xanh, quả sai từng chùm nặng chĩu. Nước dừa tươi mát, bạn chưa uống cũng cảm thấy đả khát rồi. Bến Tre được gọi là xứ dừa. Sông Mékong đă sinh ra rất nhiều cù-lao lớn bé đủ cỡ cho vùng đồng bằng để người ta trồng bắp, khoai, đậu tươi tốt xanh um. Từ đây đến Long-Xuyên, Châu Đốc bạn sẽ thấy hai bên bờ sông các loại nhà mà nhiều nhất là nhà bè. Người b́nh dân miệt vườn tuy không có chữ nhiều nhưng họ đă tự chế nhà nỗi trên mặt nước bằng cách dùng những thùng phuy bít kín làm phao. Đến Tân-Châu, Phú-Mỹ là nơi dệt lụa nổi tiếng miền Nam không kém ǵ lụa Hà-Đông ngoài Bắc. Lên tới đây, sông nhập lại thành một ḍng chảy.    

   Đi ngược lên xứ Chùa-Tháp đến thủ đô Phnôm-Pênh (Chập chùng Núi) th́ sông lại chia ra hai ḍng, ḍng bên trái đi ngược lên gặp tỉnh Kompông-Chnăng (Bến Nồi). Nồi đất ở đây không đâu bằng, cơm nấu nồi đất khi chín mùi gạo thơm tỏa khói bay nghi ngút, chẳng cần hít hơi nó cũng vào tận mũi. Từ đây lên đến Biển Hồ (Tonlésap) chẳng xa ǵ mấy bạn sẽ thấy những lùm cây thốt-lốt, và đó là h́nh ảnh tiêu biểu cho những Phum làng của nguời Khmer. Tứ tháng 7 đến tháng 11 nước từ sông Mékong chảy ngược lên Biển hồ. Nhưng đến mùa khô nước Biển hồ lai chảy xuống sông Mékong. Biển hồ cũng là một vực cá lớn thừa nuôi cả dân Đông-Dương. Đến nổi "mùa cá lên" (người Khmer gọi là "Ro-đâu Trây lơng") người ta không cần thả hay ném lưới mà chỉ cần lấy đèn chai thắp sáng và chèo thuyền về đêm ở những con rạch sát Biển-Hồ th́ cá tự nhiên nhảy vào ghe thuyền đầy ắp. Ở Biển-Hồ có rất nhiều ngư dân người Việt sinh sống trên các nhà bè bắng tre, bắng nứa. Trên bè th́ người ở, dưới bè quây lưới thả cá. Đến đây, bạn sẽ được nghe sáu câu vọng cổ của những ca sĩ bất đắc dĩ. Nếu bạn sẵn sàng lên nhà bè, dù bạn là người lạ, bạn vẫn được gia chủ mời uống cho đến khi nào ngoắc hay lăn kềnh ra mới thôi. Người "Diệt" ḿnh mà ! Ông bà ḿnh từng nói: "anh em bốn bể đều chung một nhà" là vậy ! Bạn cũng đừng lạ khi thấy trứng cá được muối thành mắm đựng vào những cái khạp to tướng sắp thành nhiều hàng dăy. Nếu bạn muốn tiếp tục du hành bằng thuyền ngược ḍng Mékong th́ phải rẽ sang bên phải là ḍng chính của sông; đi ngược lên sẽ đi qua các thành phố lớn như Kompông Cham (Bến Chàm) người Chàm chạy nạn từ Việt Nam qua có lẽ vào cuối thế kỷ thứ 13 tập trung ở đây rất đông. Món đặc sản ở đây là Xàrông sột (xàrông tơ). Tiếp tục đi lên đến tỉnh Kratié (Việt-kiều đă Việt hóa nhiều địa danh trên đất Chùa Tháp nên Kratié được gọi là Cằn-Ché; Phnôm-Pênh được gọi là Nam-Vang và hủ tiếu Nam-Vang c̣n lưu lại đến ngày nay; Pursat được gọi là G̣-Sặt; Đôông-Ây được gọi là Đồng-Y . . . ) rồi lên Stưng-Treng (Sông Treng) là một nhánh sông nhỏ nối liền với sông Mékong.     

    Lên chấm ngay biên giới Cambốt-Lào th́ phải giă từ con thuyền bởi thác Khône hùng vĩ, ở đây nước chảy xiết dựng đứng như bức tường thành, nước trắng xoá chắn cả lối đi, thuyền bè không qua lại được. Người ta dự định làm nhà máy thủy điện tại đây. Bắt đầu từ đây ở biên giới Khinak đi lên, bạn sẽ thấy hai bên ḍng sông những nhà sàn bằng gỗ mái lợp tranh của người Lào. Để các bạn biết thêm về một góc lịch sử. Tại sao trên ḍng Mékong có chỗ một bên là Lào, một bên là Thái mà tôi lại bảo nhà ở hai bên sông nhà của người Lào. Xưa kia, cả hai đều có chung một nguồn gốc, một quốc gia là Nàn-Cháo (Nam-Chiếu) nhưng từ khi nhà Đường rồi đến Mông-Cổ đánh chiếm nên họ phải chạy tứ tán xuống phương Nam lập xứ Lào trước, lập xứ Thái sau. Sau đó, Lào yếu nên thường bị Thái xâm lăng. Miền Đông-Bắc của Thái bây giờ là của Lào trước kia.

     Nếu bạn là người tuy không lên xứ Lan-Xang (Vạn-Tượng) bao giờ nhưng bạn yêu thích âm nhạc th́ tiếng "Khèn" (một loại kèn làm bằng nhiều ống trúc nhỏ khoét nhiều lỗ châm kim) sẽ làm bạn say mê, thích thú, nhất là đặc biệt với bài hát "Lọng Khoỏng" (Xuôi ḍng Cửu-Long) được phụ hoạ bằng lời ca của một nam hay nữ ca sĩ đang ngồi trên một con thuyền thả trôi theo ḍng sông vào một đêm thanh vắng. Dọc hai bên bờ sông bạn sẽ thấy những ngôi chùa cùng với tượng Phật, có tượng đứng, tượng ngồi, tượng nằm và không có bản làng nào mà thiếu bóng áo cà-sa màu vàng v́ Thái cũng như Lào, Phật giáo được nâng lên hàng quốc giáo. Dọc sông Mékong cứ mỗi năm người Lào tổ chức lễ hội cầu mưa một lần gọi là "Bun Bàng-Phay". Cứ mỗi làng làm tên lửa bằng tre cho lên dàn đốt xem cái nào đi xa. Đi thuyền độc mộc theo dọc ven sông Mékong vào một buổi chiều bạn sẽ được chiêm ngưỡng những cô gái Lào có làn da trắng muốt mặc "phá xịn" (váy của phụ nữ Lào) lên đến ngực, búi tóc ở trên đầu đang gánh nước dưới sông, có nhiều cô sắc nước hương trời đang tắm dưới sông, đùa nghịch tát nước vào nhau, thấy đàn ông, con trai họ vẫn tự nhiên. V́ vậy mà dưới thời Pháp thuộc các thầy thông, thầy phán người Việt đă chọn nơi nầy làm quê hương. Cho nên người Việt ở trên Lào có câu : "Ví dầu pà-đẹt chấm cheo. Bao năm anh không bỏ con vợ Lèo anh đâu" ?  (Pà-đẹt là một thứ mắm của người Lào. Cheo là một món ăn bằng cá nướng, bóc thịt ra giả nát với hành, ớt nướng và dùng xôi chấm). Thông thường người ta đi tàu nhỏ (chaloupe) từ Paksé (Pạc-Xê: cửa sông Xê) phải qua hai tỉnh Savannakhet (Savẳn-nakhệt: chốn Bồng-Lai) và Thakhek (Thà-khẹc: Bến Ấn-Độ) mới lên đến Vientiane (Viêng-Chăn: Thành Mặt Trăng: Vạn-Tượng) là thủ đô hành chánh của Lào. Ở đây nếu vào mùa khô bạn sẽ thấy một băi cát dài rộng chạy suốt từ nam lên bắc thành phố, băi cát có tên là "Hạt Đon-Chăn", người Pháp trước đấy đă dựng một nhà máy nước cung cấp cho thủ đô. Sau đây là huyền thoại tóm tắt tại sao có tên gọi là Luổng-PhrạBang. Xưa đă lâu lắm rồi nơi đây là kinh đô v́ thế người Lào gọi là Mương-Luổng (có nghĩa là Thành-Đô) nhà vua ra điều kiện kén Pḥ mă cho Công chúa, hễ chàng trai nào có gan nhảy từ trên núi xuống dưới sông và trèo được lên bờ th́ vua gả Công chúa cho. Thời gian đă 7 ngày trôi qua, có rất nhiều chàng trai đă đến chỗ núi được chỉ định ven sông. Nhưng không có một ai dám nhảy xuống cả v́ nh́n xuống dưới đáy nước thấy toàn đá lởm chởm, nhảy xuống vập đầu vạ đá khó toàn mạng. Cho đi là không việc ǵ, c̣n lúc lên th́ làm sao lên v́ vách đá dựng ngươc. Có một chàng trai trước đó đi tu nên được dân làng gọi là Phrạ lại có tên là Bang nên được gọi là Phrạ Bang. Phrạ-Bang đến chỗ núi được chỉ định nhảy nhưng cũng ngần ngại chưa dám nhảy xuống. Chàng ta hết đứng lại ngồi ra chiếu suy nghĩ, bất chợt khi ngồi xuống chẳng may con dao găm gíắt bên lưng cấn phài ḥn đá lớn nên làm chàng bất ngờ ngă nhào xuống sông, may mắn lại rơi bơm xuống nước ngay bên tảng đá lớn nên được toàn tính mạng, chưa kịp định thần nước chảy xiết cuốn người trôi theo ḍng nước, cũng may, chàng bơi giỏi nên đến quảng đất bằng th́ bơi được vào bờ. Dân chúng sống ở ven bờ sông thấy chàng sống sót nghĩ là chàng có tài can đảm đă nhảy từ núi xuống sông bèn hoan hô vang dậy và hè nhau làm kiệu công kênh chàng vào bệ kiến nhà vua. Vua nghĩ rằng Phrạ-Bang can đảm bèn gă Công chúa cho chàng. V́ vây từ đó Mương-Luổng có một tên gọi nữa là Luổng Phrạ Bang. Từ Vientiane lên Luang-Prabang (Luổng Phrạ-bang: cố đô nơi vua Lào ở) phải đi bằng thuyền độc mộc hoặc  thuyền máy nhỏ v́ có nhiều gềnh đá, trước khi đến gềnh th́ đến một cái vịnh ở bên hữu ḍng sông thuộc đất Lào. Vịnh đó người Lào gọi là Àng Nhày (Vịnh Lớn). Nếu đi vào mùa nước cạn sẽ vào được trong một cái động, đi thêm trăm thước hiện ra một h́nh tiên nữ rất đẹp, h́nh này được khắc trên vách đá. Những giọt nước trong vắt như kim cương nơi hai nhũ hoa của bà tiên nữ nhơ ra từng giọt một. Người địa phương bảo đấy là của Trời cho. Những người bị bệnh nan y thường đến đây bụm tay hứng nước để uống ḥng chữa khỏi bệnh. Người ta kiêng cữ không được hứng nước mang về nhà. Cứ 5 năm một lần những dân chài đến vịnh nầy đánh cá, cá ở đây tên gọi là "pả Ca-nhoon" lớn khác thường nặng cũng đến 150 kilogram, lườn cá ngon và béo đáo để. Theo tục lệ th́ mỗi thuyền chỉ lưới được hai con cá. Đi quá dọc lên nữa phải qua mấy cái gềnh, vào mùa nước lũ th́ nước xoáy lớn, c̣n vào mùa khô th́ nước chảy xiết. Khi đến đây, phần nhiều người ta mang hương hoa lên mũi thuyền cùng thắp hương lên cúng để van vái Trời Phật, Thủy thần phù hộ để chuyến đi được b́nh an. Dọc sông có nhiều gềnh đá nhưng chỉ có hai gềnh nguy hiểm từng gây ra nhiều tai nạn. Đó là "Kẹng Chăn:" và "Kẹng Luổng". C̣n từ Luang-Prabang lên Hoeui-Sai "Suối Cát" dân cư thưa thớt nên có ít thuyền đi lại. Ngày nay Hoeui Sai biến thành một tỉnh mới có tên gọi là Khoẻng Ḅ-Kẹo (tỉnh Mỏ Ngọc).

     Và từ đây lên trên cực điểm giữa biên giới Lào-Hoa, trước kia chỉ có thuyền độc mộc mới đi được bằng cách phải cần đến 2, 3 người dùng sào tre để chống cho thuyên lên ngược ḍng sông. Thật ra, phải nói thêm đi suốt dọc con sông Mékong từ Nam chí Bắc bất kỳ ở xứ nào người ta cũng thấy dân chài sống nhờ vào nghề đánh cá hay nhà nông nhờ vào dẫn thủy để làm ruộng và nhờ vào đất phù-sa mầu mở của sông Mékong bồi đắp làm cho ruộng vườn tốt tươi. Không những thế, nguồn chảy thiên nhiên của nước sông đă tạo ra những con rạch như bàn cờ làm phương tiện giao thông đường thửy rất là tiện lợi.  Thành ra có hàng chục triệu con Người của các nước : Miến, Lào, Thái, Cambốt và Việt Nam sống nhờ vào sông Mékong cùng nhiều huyền thoại mộng mơ.                                                               

                                                                                 * * * 

    Với con sông Mékong hoặc với ḍng Cửu-Long chín khúc, nếu bạn là nhà nhiếp ảnh bạn sẽ có được rất nhiều ảnh đẹp về người, về cảnh, về sinh họat, về sinh vật, về cây cỏ trên ḍng sông này. Nếu bạn là nhà văn bạn sẽ có nhiều đế tài để sáng tác, và nếu bạn là thi sĩ nguồn thơ của bạn sẽ lai láng chảy như ḍng Mékong.  

    Nhưng nay th́ hỡi ơi !  Bao nhiêu cảnh đẹp của mộng mơ, của thiên nhiên hùng vỹ, của cuộc sống con người, của ḍng chảy đó đă bị biến đổi nhanh chóng hay không c̣n như xưa nữa bởi ḷng tham vô đáy của một nước Trung Hoa bá quyền. 

    Bằng chứng cụ thể, bằng mắt thấy, tai nghe. Năm ngoái, tôi có dịp đi thăm Angkor Wat, Angkor Thơm (Đế Thiên, Đế Thích). Lúc về ghé Biển-Hồ th́ thấy có nhiều thay đổi. Có những vùng trước kia cây Tràm mọc xanh um, nay thấy cằn cỗi. Tràm là một loại cây dễ mọc ven sông mà c̣n như thế huống chi là loài vật sống nhờ nước như cá tôm. Gặp ông Tà Nhem 75 tuổi, hầu như cả cuộc đời ông gắn bó với Biển-Hồ. Tôi hỏi ông: "Bây giờ mùa nước lên có c̣n cá nhiều như trước không" ? Ông cho biết: "Chúng tôi đă làm lễ cúng kiến, làm phước rất nhiều mà không biết v́ sao cá không có nhiều như trước. Ông thử để ư xem Biển-Hồ có nhiều nhà bè như trước đây không ? Vào mùa này, mọi khi ban đêm người ta phải đốt đèn "măng-sông" lên để làm cá, nay không c̣n cảnh ấy"! Mực nước Biển-Hồ xuống rất thấp. Có nhiều gia đ́nh đă bỏ Biển-Hồ, dắt díu nhau về đô thị kiếm sống, nhưng cũng không may mắn ǵ trong cuộc di dời. Họ cho biết v́ cuộc sống quá bi đát nên buộc ḷng có người phải bán con gái của ḿnh mới12 tuổi để có tiền sinh sống. Nhưng không ngờ sau đó các em gái nhỏ nầy được bán tiếp cho các chủ động. V́ thế cho nên xứ Cambốt mới nẩy sinh ra ngành du lịch t́nh dục mà nạn nhân chính là các trẻ em nữ !

    Bận về, tôi ghé Thái, ra ngoài vùng Đông-Bắc mà người Thái gọi là Phạc-Ixản, đi từ Mukdahan (Múcđahản: trân-châu) dọc theo bờ sông Mékong lên đến Nakhon-Phnôm (tỉnh lớn vùng núi) rồi Noỏng-Khai, tôi nhận thấy mực nước xuống thấp. Ruộng đồng ven sông không c̣n tốt tươi. Và cũng ít thấy người ta đặt vó lưới cá ở ven sông như trước đây.

    C̣n có những Việt Kiều trước ở miệt Hậu-giang nay về thăm quê hương, vừa trở lại Mỹ cho biết vùng cù-lao Dung trước đây đất đai mầu mỡ, nhưng bây giờ nước uống cũng khan hiếm v́ bị nước mặn tấn công. Dân t́nh nháo nhác, nên con gái ở đây không có việc làm, hoàn cảnh sống khó khăn, dễ bị dụ dỗ lấy chồng Đài-Loan để được giàu có, sung sướng. Sung sướng đâu chẳng thấy, chỉ thấy bị lừa bán vào các ổ mại dâm, biến thành nô lệ t́nh dục nơi xứ người. Thật là phủ phàng ê chề cay đắng !   

I.-   H̀NH THỂ SÔNG MÉKONG.     

    Sông Mékong thuộc 10 con sông lớn của thế giới. Và là con sông lớn nhất ở Đông Nam châu Á. Thượng nguồn của sông Mékong bắt đầu từ Tây-Tạng chảy qua biên giới một tỉnh của Trung Quốc có tên là tỉnh Qinghai rồi xuống đến Vân Nam.

    Ở thượng nguồn Mékong có chiều cao cách mặt biển hơn 5.200 mètres. Nơi này sông hẹp, ngoằn ngoèo, dốc và có nhiều gềnh, thác, nước chảy xiết nên dân cư thưa thớt, rất thuận lợi và lư tưởng cho việc xây các đập nước để làm những nhà máy thủy điện.

    Chiều dài của sông Mékong ước lượng 4.909 kilomètres. Bắt đầu từ Tây Tạng đến biên giới Lào chiều dài khoảng 2.100 kilomètres, và từ biên giới Lào chạy dài đến cửa biển Việt Nam vào khoảng hơn 2.700 kilomètres. Sông Mékong chảy qua các nước: Tây Tạng, Hoa, Miến, Lào, Thái, Cambốt và Việt Nam. Kể từ Lào đổ xuống chiều ngang sông bắt đầu rộng, càng xuống phía nam sông càng rộng ra. Các nước trên đây qua bao thế hệ đă sống nhờ vào sông Mékong. Mékong như thể người mẹ hiền nuôi mấy con khôn lớn. (con dân của ḍng Mékong có đến hơn 90 triệu người).

    Ḍng Mékong chảy đến Cambốt th́ chia thành hai lưu vực, một biến thành Biển-Hồ (Tonlésap) một hồ lớn nhất đông nam châu Á, và một ḍng khác chảy xuống Việt Nam để ra biển. Nhờ vào thiên nhiên cấu tạo cả triệu năm nên ḍng Mékong đă vun bồi đắp thành đất phù-sa trải rộng ra thành đất liền ở vùng Tiền giang, Hậu giang và mũi Cà-Mau.

II.-  NGUỒN LỢI DO SÔNG MÉKONG MANG ĐẾN.   

    Sông Mékong, Tonlésap (Biển Hồ) cùng những phụ lưu của ḍng Mékong đă là nguồn nước vô tận, nơi tạo ra đất phù-sa không biết cơ man nào mà kể, nhờ vào nó, hàng chục triệu gia đ́nh canh tác làm ruộng, ruộng khô th́ nhiều người đă biết, c̣n ruộng nước th́ ít người biết. Lúa mọc dưới nước gọi là lúa xạ, hễ mực nước tới đâu th́ ngọn lúa mọc cao hơn mặt nước. Cả hai thứ lúa tuy Việt Nam kể về đất trồng trọt không nhiều bằng nước khác nhưng đă biến Việt Nam thành vựa lúa khổng lồ. Cá ở dọc sông Mékong và Tonlésap là một Biển Hồ nứớc ngọt lớn nhất Đông Nam Á với chiều rộng 30 kilometres, chiều dài 162 kilometres có nhiều giống cá từ sông Mékong vào đây sinh sản là nguồn cá vô tận dư sức nuôi cả miền Đông nam châu Á. Đến mùa khô cá từ Biển-Hồ lại lũ lượt bơi ra sông Mékong xuôi về đồng bằng Cửu Long. Ngoài cá ra, ở sông Mékong c̣n tôm, tép rất nhiều và ngon hơn tôm tép ở các nơi khác.

    Người Việt Nam cũng biết cách ngăn chận nước phèn (nước mặn lợ) dẫn thủy nhập điền nên đă trồng lúa và các thứ hoa mầu khác tươi tốt. Đồng thời đào kênh, xẻ rạch làm đường giao thông thủy lộ cho ghe thuyền đi đến những phụ lưu của sông Mékong.

     Nứớc mưa hàng năm và băng tuyết khi tan ră đă chảy xuống rạch, xuống suối mang theo lớp đất tốt từ trên nguồn Tây-Tạng nên ḍng Mékong đục ngầu đă vun bồi đắp thành phù-sa, biến một ḍng sông thành hai nhánh và Biển Hồ ở đất Cambốt và cũng lại biến thành hai côn sông, sông Tiền và sông Hậu cùng chín nhánh đễ thành hàm rồng Cửu-Long.  Nhờ vào đó, Việt Nam mới thành vựa lúa xuất cảng vào hàng thứ hai trên thế giới, chỉ sau Thái Lan.

    Phần đông cư dân của bốn nước Lào, Thái, Cambốt và Việt Nam từ thế kỷ nầy qua thế kỷ khác đều sống quây quần ở dọc ven sông sống về nghề đánh cá, làm ruộng và làm vườn. Cư dân của Lào có trên 6 triệu người ở theo dọc ven sông, cư dân của Miến khoảng 1 triệu, cư dân Thái có trên 15 triệu, cư dân Khmer có trên 20 triệu, cư dân Việt Nam có trên 40 triệu. Cộng chung lại tất cả là hơn 80 triệu người sống ở hai ven bờ sông và Biển-Hồ. Và từ năm nay cho đến năm 2020 số dân cư của các nước cộng chung lại có thể lên hơn gấp đôi.

                                                                                      *** 

 III.-   HIỂM HỌA TỪ CÁC ĐẬP NƯỚC. 

    Có rất nhiều báo cáo nêu ra các hiểm họa và nguy hại liên can đến các Đập do Cộng ḥa Nhân Dân Trung Hoa xây trên ḍng Mékong nhiều không sao kể hết, chỉ xin điểm sơ qua dưới đây. Điều đặc biệt, người ta lợi dụng nước sông và ḍng chảy để làm Đập nước, trên đó người ta xây hồ chứa nứớc, lập nhà máy điện. Nhưng ngược lại, v́ phải giữ một số lượng lớn nước cho mỗi cái đập nên làm thay đổi ḍng chảy của sông Mékong, làm thiếu nước ở hạ nguồn nên ảnh hưởng và đe dọa trầm trọng đến đời sống của con Người, sinh vật, cây cỏ, giao thông thủy lộ và tệ hại nhất là mang những chất phế thải đổ xuống ḷng sông gây ô nhiễm nước, gây bệnh tật cho người, giết chết sinh vật, cây cỏ. Chúng tôi muốn nói đến các đập nước do nước Cộng hoà Nhân Dân Trung Hoa đă xây và đang xây trên ḍng Mékong thuộc tỉnh Vân Nam. Xây các đập nước này không được sự đồng thuận của một nước nào ở hạ nguồn trong đó có Việt Nam và kế hoạch xây đập của Trung quốc được  hoàn toàn giữ kín (China is carrying out the projects to dam the Mekong in almost total secrecy).

 1- World Rain Forest Movement:. Các Đập do Trung Hoa xây sẽ ảnh hưởng lớn đến hạ nguồn. Cá sẽ không có điều kiện sinh sôi nẩy nở. Các Đập sẽ giữ lại đất bùn và phù-sa làm ảnh hưởng đến nền nông nghiệp của các nước hạ lưu sông Mékong gây thất thoát mất mùa. Lượng nước nhiều về mùa khô sẽ không trồng rau, khoai, đậu và dưa hấu được v́ nước tháo của các Đập.

2- Alerting Humannitarians to Emergencies:  Đập chỉ có lợi riêng về điện nhưng có hại cho nông nghiệp và ngư nghiệp. Chỉ riêng cá, sông Mékong có hơn 1.500 loại cá và có thể làm tuyệt chủng cả loại Catfish lớn ở các nước hạ nguồn. Việc nầy Trung Quốc phải chịu trách nhiệm. Nước phụ lưu sông Mékong cứ mỗi ngày mỗi cạn gây khó khăn cho các thuyền bè qua lại.

3- The World's No.1 Science & Technology News Service: Phải quy cho những con Đập khổng lồ của người Hoa ở thượng nguồn Mékong gây bất thường cho áp lực nước đe dọa cả chục triệu người. Năm 1993 Đập Manwan đă làm cho mực nước xuống, nay lại đến Đập Dachaosan hoàn tất năm 2003 làm cho mực nước xuống thấp hơn.   Hàng năm cứ đến mùa nước lớn th́ cá ở phụ lưu và ở sông Mékong đều di cư đến Tonlésap để đẻ nhưng sau năm 2003 lượng cá ở đây sút giảm trông thấy. Hàng triệu gia đ́nh sống nhờ ngư nghiệp đang bị khủng hoảng.

4- The Guardian (UK): Một con sông lớn nổi tiếng trên thế giới bị các Đập của người Hoa đe dọa mạng sống của 100 triệu người ở đông nam châu Á. (đó là tiêu đề của tờ Guardian). Tổ chức của bốn nước Lào, Thái, Cambốt và Việt Nam báo động mực nước được đo và ghi nhận ở sông Mékong có chiều dài cà ngàn miles đang cạn hơn năm ngoái. Nhiều chỗ cát nổi lên làm vuớng mắc thủy lộ, ngăn cản các tàu thuyền qua lại. Đấy là nguyên nhân của Đập Manwan. Nếu Đập Dachaosan sẽ hoàn tất vào năm 2012 th́ không biết sự thể sẽ đi đến đâu ?

5- Environmental News Network: Con Đập mới làm chưa xong nhưng những tổ chức cũng như các cá nhân đă phê b́nh Trung Hoa không đếm xỉa ǵ đến quyền lợi của các nước ở dưới hạ nguồn sông Mékong. C̣n đối với người dân Trung Quốc, bà Lu Mingxie cho biết bà là người hoan nghênh việc làm Đập, nhưng nhà chức trách đă lấy 3/4 mẫu đất ruộng của gia đ́nh bà có từ 6 đời, và họ hứa là sẽ đền bù xứng đáng mà đến nay Đập đă h́an tất từ lâu nhưng chưa thấy họ đả động ǵ đến tiên bồi thường.

6- Ông Tyson: (một nhà chuyên môn nghiên cứu về Ngư nghiệp ở Washington D.C) Cái mà Trung Hoa cho là chiếc đũa thần, th́ ngược lại họ sẽ biến ḍng Mékong trở thành ô nhiễm, các sinh vật xuống cấp biến thành nhửng ḍng sông chết như sông Dương Tử bên Tàu của họ. Trung Hoa sẽ không biết điều chỉnh sông Mékong như châu Á đă biết điều chỉnh sông Danube hay như Mỹ biết điều chỉnh sông Mississipi.

7- The Living Mekong Initiative: Sông Mékong là một con sông lớn có thể nuôi sống  hàng chục triệu người . Nó chứa hơn 1,300 loại cá không kém ǵ sông Amazone. Gần đây thấy mất dần loại cá Catfish to lớn khác thường. Những nhà máy điện trên thượng nguồn đă đe dọa sự sống c̣n của ḍng sông.

8- Ông Edwad Tang: Các Đập xây trên ḍng Mékong đă cho Trung Hoa kiểm sóat sông Mékong. Có câu nói ở Thái nói rằng: "Ngừơi Hoa và người Thái là cùng một gia đ́nh v́ uống chung một ḍng nước". Nhưng nay th́ đă khác. Những Đập do Trung Quốc xây thế nào cũng ảnh hưởng đến môi sinh và ngư nghiệp cùng nông nghiệp của cả nhiều chục triệu người, nhất là các vùng hạ lưu sông Mékong.

9- Vũ Thanh Ca: Theo giáo sư Eric Wolaski, ở Viện Nghiên cứu Khoa học Đại Dương quốc tế nổi tiếng ớ Úc cùng các đồng nghiệp người Việt nghiên cúu nhận thấy Đập mà Trung Quốc xây ở thượng nguồn có thể gây nên sói ṃn làm đất lỡớ sông Mékong và cửa biển Việt Nam và làm cho nưóc mặn xâm nhập sâu vào ḍng sông.

    Hôm nay tôi đọc VN Express, trích dẫn tin Reuters (12/7) và tin tức Reuters loan tải: Trung Hoa nói rằng việc xây đập trên thượng nguồn có thể góp phần vào việc giảm lụt ở hạ nguồn . . . Đây là lời tuyên bố không thễ tin cậy được. Xem như là họ bất cần đến các công tŕnh nghiên cứu mới. Phải, những cái đập đó có thể làm giảm lụt đến một quy mô (khoảng 18% lưu lượng của sông Mékong mà người Hoa cho tháo ra), nhưng sẽ đưa đến thảm họa khi một con đập bị vỡ. Đi xa hơn, những con đập ấy sẽ gây ô nhiễm cho các nước ở hạ nguồn. Đáng buồn thay, những vùng hạ nguồn của sông Mékong lại không thuộc về chủ quyền Trung Quốc.

    Ví dụ như việc xói ṃn của các bờ biển do việc xây các đập ở thượng nguồn gây ra, tôi có thể chỉ cho biết như băi biển Shimizu, Ryuyo, Hamaoka và Fuji và những băi biển khác của Nhật. Nếu họ muốn biết, tôi xin lấy ví dụ ở châu Âu, Hoa Kỳ vá Úc v.v. . .

    Trong những nước ở hạ nguồn, Việt Nam sẽ là nước có thể bờ biển bị xói ṃn nhiều nhất và bị ảnh hưởng môi sinh nhiều nhất. Ít nhất họ phải biết môi sinh gây thiệt hại ở cả những nước tân tiến như Hoa Kỳ và Úc trước kia thiệt hại ra sao v́ lư do xây các con đập.

    Xây các con đập ở thượng nguồn là phản thiên nhiên, chúng ta có thể xây nó v́ không c̣n lựa chọn nào khác.

 10- Trần Đ́nh Hoành: Căn cứ vào bài viết này . . . "Tại sao chúng ta thu thập được rất ít thông tin liên quan đến việc Trung Quốc xây cất đập ở thượng nguồn sông Mékong"?

    Trung Quốc đă hoàn tất việc nghiên cứu hiệu quả của việc xây đập ở thượng nguồn ảnh hưởng thế nào đối với những nước ở hạ nguồn. "Giữa năm 1996 Ủy ban Khoa học Kỹ thuật tỉnh Vân Nam (Yunnan Provimcial Commision for Science and Technology) và Ủy ban Trung Hoa Quốc gia Khoa học Tự nhiên ở Bắc-Kinh chuẩn y cho việc xây dựng và yểm trợ hai toán nghiên cứu rộng răi từ 1996 đến 2000 về lưu vực thượng nguồn của sông Mékong (Lancang) và thứ nữa là đoán trước tiêu điểm (với sự trợ giúp của khoa học gia của các nước ở hạ nguồn sông Mékong) về môi sinh và thủy học ở hạ nguồn ảnh hưởng đến sông Mékong. Ḍng thác (ví dụ như tính chất của nước, cá ở Tonlésap.  (Liu Shisong, 17/7/1996, pers. comm).

     Năm 1989 Yunnan People's Press (Vân Nam Nhân Dân Xă) có xuất bản với mục đích thương măi một tài liệu dày 608 trang. Trong đó, đề cập rất ít về việc xây 8 cái đập ở thượng nguồn sông Mékong   (Lancang Jiang).

11- Smithsoniam Institute ở Washington D.C:  Xây các đập nước ở thượng nguồn. Trứớc tiên là các loài cá sẽ dần dần biến mất, kể cả các loại quư hiếm. Và rồi ra, con sông Mékong sẽ biến thành một con sông chết như sông Dương Tử bên Tàu. 

    Chúng tôi xin tạm kể thêm ra đây đề tài các bài viết phản đối của các tổ chức quốc tế đă lên tiếng chỉ trích chính phủ CHNDTH về việc xây các Đập trên sông Mékong :

1- ENN (Environmental News Network) :

 Các công tŕnh trên sông Mékong của Trung Hoa làm các nước láng giếng ở hạ nguồn lo ngại. (China's Plan to delevelop Mekong River worry its southern neighbors downstream).

2- WWF Indochina :

Đập nước cực kỳ đe dọa ḍng Mékong, tàn phá ngành đánh cá. (Destractive fishing, dams threaten mighty Mékong).

3-      Texas University :

 Xây Đập ở Thượng nguồn Mékong. Một đánh giá của tác động biến đổi ḍng chảy (Damming the Upper Mékong. An Assessement of the Impacts on Flow Variation in the Lower Basin).

4-      Mékong River:

 Các con Đập tạo điều kiện cho Trung Hoa kiểm soát ḍng Mékong (Dams may give China control over Mékong).

5-      VOA Environment Report :

 Kế hoạch của Trung Hoa xây các Đập gỏi là sự Đe dọa sông Mékong. (China's Plan for Dams Called Threat to Mékong River). 

    Trên đây đại để là những ư kiến tóm lược nói lên sự di hại của Đập nước do Trung Quốc xây trên thượng nguồn sông Mékong. Trong lúc vội vả chúng tôi không có thời giờ t́m thêm các bài của các tác giả khác. Xin  thành thật cáo lỗi. 

  Báo động  !!! 

   Mới gần đây, v́ mực nước của sông xuống thấp nhiều nên nước mặn của biển tràn vào gây nên hai vấn đề trầm trọng cho người dân sống gần cửa biển :

1- Thiếu nước ngọt trầm trọng.

2- Cây trái úa héo vàng vọt. Có nhiều nơi cây trái, vườn tựợc chết khô. 

                                                                                ♣♣♣                     

 IV.-  ĐẬP NƯỚC CỦA TRUNG QUỐC TRÊN SÔNG MÉKONG. 

    Mục đích Trung Quốc xây những Đập nước này để lập các nhà máy thủy điện để bán điện cho các vùng sơ khai, hay viện trợ, kể cả một vài nước Hồi giáo vữa ly khai với Liên bang Xô-Viết. Và với mục đích đô thị hoá, kỹ nghệ hóa cả vùng tây nam, trong đó có Vân Nam.

    Tỉnh Vân Nam lớn hơn cả nước Việt Nam về chu vi, nhưng kể về dân số th́ ít hơn. Trước năm 1945, thủ phủ của Vân Nam là Côn Minh chỉ bằng tỉnh Cần Thơ. Tôi c̣n nhớ năm 1945 ngay tại chợ Côn Minh chỉ có một quán càphê của người Việt. Muốn t́m ai là người Việt, bất luận theo phe nào, cứ đến đây hỏi thăm th́ rồi ra cũng kiếm được. Ở chợ, người ta c̣n tự do bày bán đủ các loại vũ khí được trải trên những tấm bạt, từ súng trung liên đến tiểu liên, súng trường và súng lục, có cả lựu đạn và đủ các thứ đạn tại chợ như bán cá thịt. Chợ không có một nơi vệ sinh công cộng. Có người c̣n đi chợ bằng ngựa hoặc dùng lừa thồ đồ đạc. Thế mà bây giờ muốn t́m lại ngôi chợ cũ đó cũng khó ḷng kiếm ra. Hiện nay chính phủ Trung Quốc đă đô thị hóa và hiện đại hóa để chạy đua với kỹ nghệ phương Tây nên phố xá cũng như nhà ở cái nào cái ấy cũng cao, có cái mấy chục tầng lầu, xe taxi chạy không ngơi giữa thành phố. Hotel mọc lên nhiều và Côn Minh đă có sân bay quốc tế. Nếu như bạn không biết tiếng Tàu mà muốn đi quanh Côn Minh th́ người lái taxi sẽ gọi điện đàm, ới lên với đồng đội th́ châm lắm là 10 phút sau sẽ có tài xế taxi biết nói tiếng Anh đến giúp bạn.

    Từ khi trù liệu làm Đập năm 1979, vẽ sơ đồ năm 1986 cho đến lúc thực hiện xây cất và hoàn tất năm 1988, khánh thành con Đập đầu tiên cùng các con Đập khác sau này ở trên ḍng Mékong tuyệt nhiên, chính phủ Trung Quốc giấu biệt tin này xem như đó là một tin tức mật thuộc về quốc pḥng cần được bảo mật nên họ không hề thông báo cho các chính phủ như Miến Điện, Lào, Thái, Cambốt và Việt Nam hay. V́ các chính phủ đấy có liên quan đến ḍng sông Mékong và ở dưới hạ lưu sông (tức ở dưới nguồn). Điều này cho thấy việc xây các đập ở thượng nguồn sông Mékong chẳng phải là tin mật thuộc về quốc pḥng nhưng họ vốn biết chính thức loan tin thế nào cũng bị phản đối nên cứ lặng lẽ làm v́ hiện nay Trung quốc đă trở thành một cường quốc bá quyền nên xem các Miến-Điên, Thái, Lào, Cambốt và Việt Nam không ra ǵ ! 

    Trung Quốc trù liệu phải xây ít nhất là 12 con đập và đă lấy nước ở sông Mékong và các con sông phụ lưu của sông Mékong làm hồ chứa nứớc để làm nhà máy thủy điện. Hai con Đập lớn Daochaoshan và Manwan đă hoàn tất và mấy con Đập khác đang lên kế hoạch là: Jing Hong, Xiaowan, Nouzhadu, Mengsong, Gongguoqiao. Trong đó, kể như con đập Nouzhadu là con đập vĩ đại nhất thế giới.

     Lập luận của Trung Quốc là sẽ tạo công việc làm cho 43 triệu dân ở Vân Nam và giúp các nứóc ở hạ nguồn thoát cảnh lụt lội.

1- Đập Manwan: Có thể chưá 250 mill.mega.litre. Bức tường xây cao khoảng 130 metre. Kinh phí khoảng $US. 516 triệu. Có công suất 1500 MW. Hoàn tất năm 1993.

2- Đập Đachaoshan: Bức tường của Đập được xây bằng bêtông cốt sắt có chiều cao bằng 30 tầng lầu, chiều dài của hồ chứa nước 88 klomètres (tương đương bằng 55 miles). Có thể chứa 370 mill.mega.litre. Kinh phí tốn khoảng $US. 810 triệu. Có công suất lên đến 1.350 MW. Hoàn tất năm 1996.

Đập Đachaoshan đă lớn rồi. Thế mà họ c̣n tham lam làm con đập Nouzhadu vĩ đại hơn nữa cùng 12 con đập khác đă được dự trù. Sau đây là những con đập đă thành kế hoạch :

3- Nouzhadu: kinh phí khoảng $US. 2,410 millions. Chứa khoảng 1,220 mill.meg.litre. Công suất lên đến khoảng 5,500 MW. Chiều cao gần 100 tầng.

4- Xiaowan: kinh phí khoảng $US.2,200 millions. Chứa khoảng 990 mill.mega.litre. Công suất 4,200 MW.

5-      Jinghong: kinh phí khoảng $US.1,000. Chứa khoảng 250 mill.mega.litre. Công suất 1,500 MW.

6- Gongguoqiao: kinh phí khoảng $US.460 millions. Chứa khoảng 120 mill.mega.litre. Công suất 750 MW.

7- Mengsong: kinh phí khoảng $US.280. millions. Chứa khoảng . Công suất 600 MW.

    Ngoài ra, c̣n có những con đập khác như: Liutongsiang, Jiabi, Wunenlong, Tuoba, Huangdeng, Tiemenkan, Ganlanba. (Chúng tôi không phiên âm tên của các con đập này ra Việt ngữ v́ làm như vậy sẽ gây thêm khó khăn cho người đọc. Đúng lư ra, bất kỳ tên một địa danh của một nước nào, chúng ta phải để y nguyên). 

    Bây giờ chúng ta thử làm một con toán, tính cộng chung lại bảy Đập có tên trên đây (đă có con số rơ ràng, không kể những con đập khác) phải cần bao nhiêu nước để chứa trong các hồ ? Theo các nhà nghiên cứu về Đập do Trung Quốc xây trên sông Mékong phải cần một số nước chứa trong các hồ là: 3.200 mill.mega.litre. Và tổng cộng lại công suất điện của 7 đập này là 15.400 MW.  

                                                                             *** 

  V.- CÁC ĐẬP NƯỚC LÀ MỐI ĐE DỌA THƯỜNG XUYÊN LÀ HIỂM HỌA CHO CÁC NƯỚC Ở DƯỚI NGUỒN. 

Trung Quốc đă ngang nhiên xem sông Mékong là của riêng ḿnh và chỉ biết lợi của ḿnh mà không đếm xỉa ǵ đến những nguy hại cuả các nước khác. 

    Căn cứ vào sự nghiên cứu của các nhà khoa học quốc tế báo động cho biết, nguyên nhân cũng như hậu quả kể trên là do các đập nước mà Trung Quốc xây trên bờ sông Mékong giữ một khối lượng nước rất lớn làm nguy hại đến sự sống của con Người, sinh vật, cây cỏ, làm lụt lội và làm thay đổi hệ thống giao lưu của ḍng nước thuộc các nước ở dưới hạ nguồn phía Nam lưu vực sông Mékong như: Lào, Thái, Khmer và Việt-Nam. Xem ra Việt-Nam bị thiệt hại nhiều nhất v́ là nước ở cuối nguồn !  Đấy là với hiện t́nh bây giờ, c̣n trong tương lai với thời gian kéo dài sự tàn phá, hủy diệt mỗi ngày mỗi trầm trọng hơn nữa.

    Theo tờ Bangkok Post ngày 29/7/1996 dân Chiêng-Khoỏng, một huyện nằm ngay ven sông Mékong thuộc tỉnh Chiêng-Rai không vào mùa mưa mà Chiêng-Khoỏng bị lụt nên dân chúng biết ngay là do các đập của Trung Quốc tháo nước ra. 

1- Bớt phù-sa mầu mỡ.

    Vùa mùa hè, các lớp tuyết ở Tây-Tạng sẽ tan ra mau và chảy xuống các thung lũng mang theo những lớp đất trôi dạt theo ḍng nước. Tuy không có nhiều đất màu mỡ bằng những lớp đất mầu mỡ trên núi, trong rừng bị cuốn trôi theo ḍng nước lũ xuống suối và trộn lẫn với nước làm nước sông ngầu đục có khi trông như màu nâu, có khi trông như màu đỏ. Đâư là đất phù-sa bị trộn lẫn với nứớc trôi theo ḍng nước từ các khe rạch, suối, sông con chảy trôi ra sông lớn bám váo đất đai, cây cối, ao hồ, ruộng vườn v.v. . . sẽ không c̣n được như trước nữa, thay v́ chảy xuống hạ nguồn th́ nay chảy trước vào các hồ chứa nước. Khi nào thấy phù sa chảy xúống hồ nhiều, Trung quốc cho vớt phù sa lên để làm phân bón.  Nên từ đó, phù sa sẽ không c̣n nhiều như trứớc làm ảnh hưởng đến việc trồng lúa và lợi tức hoa mầu khác bị giảm sút trông thấy ở các nước hạ nguồn. 

2- Nhiệt độ nước và ḍng chảy thay đổi bớt trữ lượng cá. 

    V́ nước trên thượng nguồn không chảy tự nhiên như trước và lưu lượng của nước bất b́nh thường, nhất là không đủ sản lượng nước cũng như ḍng chảy nên đến mùa mưa cá sẽ không ở sông lớn lội vào các phụ lưu, nhất là vùng Biển Hồ là nơi cá trú chân để đẻ vào mùa nước.

   Dưới sông Mékong cũng sẽ tuyệt tự hai loại cá trơn quư hiếm, thịt rất ngon, mỗi con cân nặng hôn 250 kilogram. Một thứ có tên gọi quốc tế là Lôma Irrawddi và một thứ có nhiều ở Lào mà người Lào gọi là Pả Bực.

   Phần nhiều cá ở Việt Nam đều từ Biển Hồ đến và do mực nước và chu kỳ nước lên xuống không đồng đêù sẽ làm giảm số lượng cá mỗi năm rất nhiều. Và điều tất nhiên ai ai cũng biết là cá là thức ăn nuôi sống con người. Và với dân số của các nước hạ nguồn sông Mékong lên đến hơn hai trăm triệu người.   

3- Nổ ḿn phá sập các gềnh đá gây nguy hại cho cá và môi sinh.   

   Nổ ḿn nhiều dọc ven sông để phá các gềnh đá rất có hại. Thứ nhất là làm cho cá chết. Cá không dám đến nơi đó v́ không thức ăn là rong rêu là thức ăn quư giá và bô dưỡng cho cá. Rong rêu thường bám vào đá. Lâu năm càng sinh sản để cá có nhiều trữ lượng thức ăn. Thiếu thức ăn cá không sinh sôi nẩy nở được.

   Trung Quốc không những đă xây các con dập mà c̣n tự do cho nổ ḿn để phá các gềnh đá theo dọc sông Mékong từ Vân-Nam xuống đến Khoẻng Ḅ-Kéo của Lào và bên kia bờ sông của Thái gọi là Chiêng-Khoỏng với mục đích làm cho các tàu buôn nhỏ của người Hoa có thể chở hàng hóa xuống bán cho dân Lào và dân Thái dọc hai bên bờ sông. Thôi th́ thượng vàng hạ cám đủ mọi thứ hàng từ hoa quả tươi là táo Tây, táo Tàu, hồng. Các thứ trái cây đă đóng hộp. Cả đồ chùi xoong nồi. Các thứ thuốc Tàu chữa bệnh đă đóng vào chai, vào hộp. Các thứ vải vóc và quần áo may sẵn, có cả áo da, áo len chống rét. Các máy móc đủ thứ thuộc về điện tử như TV, máy Video, DVD, CD, máy vi tính cá nhân, Radio . . . Đồ văn pḥng phẩm. Máy may, máy bơm nước, máy phát điện, xe gắn máy, ḷ gas. Khung ảnh, tượng gỗ, đồ nhựa dùng trong nhà như thau, xô đụng nước, giấy vệ sinh v.v. . .

    Tôi hỏi các nhà buôn dọc ven sông Mékong mà hầu hết 90% là người Thái gốc Tàu.

Hỏi: Sao mà nhiều thứ hàng thế. Ông mua vào nhiều hàng thế này liệu bán hết không ?

Đáp: V́ hàng bán với giá rẻ mạt nên nhiều lúc không đủ mặt hàng bán cho các nhà buôn lẻ v́ người ta mua sỉ nhiều. Trước kia th́ bất cứ cái ǵ cũng phải chở từ Bangkok lên. Nhưng nay th́ ngược lại, các nhà buôn lớn Bangkok mua về để phân phối đi các nơi khác v́ ở đây thuế nhập cảng cùng thuế bến rẻ như bèo !

    T́nh trạng ở đây không khác ǵ những tỉnh ở biên giới nước ta mà chính mắt tôi trông thấy như Lao-Kay, Cao bằng, Lạng Sơn, Mông Cáy là mấy. Ở đây, v́ đường sá xa xôi nên chỉ có đường thủy thông thương, c̣n ở Việt Nam có đường bộ chở hàng rồi, mà đêm đêm c̣n có vài trăm cửu vạn gánh hàng lậu đi đường tắt luồn qua biên giới, hết chuyến này sang chuyến khác với nhiều tốp khác nhau. Như thế th́ thử hỏi xem Việt Nam bị thấ鴠thu thuế trong một ngày là bao nhiêu ?. Vậy thử tính trong một năm Việt Nam bị hao hụt về thuế nhập nội là bao nhiêu ?

    Nhưng vẫn chưa hết, Trung Quốc tự do tiếp tục vét những chỗ cạn, cho nổ ḿn phá những gềnh đá từ Khỏeng Ḅ-Kẹo đến Luang-Phrabang trên ḍng Mékong để cho những con tàu lớn có thể chở hàng từ Vân Nam đến Luang Phrabang. Để các bạn có thể hiểu thêm về âm mưu của Trung quốc, cũng như để phù hợp với hành động của Trung quốc trên đây, chúng tôi xin đưa ra đây bài viết của ông Tony Henderson là hội viên của Hiệp Hội Nhân Văn đăng trên Diễn Đàn Trực Tuyến của tạp chí Asia Times mới đây :

    "Trung quốc chỉ nghĩ tới việc dùng ḿn phá và cho bạt những gềnh đá trên sông Mékong dứới lưu vực của tỉnh Vân Nam để đưa hàng hóa vào các nứớc Miến Điện, Thái và Lào. Trung quốc lập luận rằng việc làm đó có mục đích giúp các quốc gia nằm dọc theo sông Mékong được hưởng lợi kinh tế trong thời gian sau này.

    Nhưng thực tế, dự án này của Trung quốc các quốc gia này chẳng được hưởng lợi ǵ ngoài việc móc hầu bao của ḿnh mua hàng của Trung quốc. Tiền bạc đă không xuôi theo ḍng Mékong để vào các quốc gia này. Tiền bạc ấy hiện nay đang trôi ngược ḍng Mékong để về Trung quốc.

    Theo tiến tŕnh vét các chỗ cạn và cho nổ ḿn phá các gềnh đá trên ḍng Mékong cho việc các con tàu lớn có thể chở hàng bán ra có lợi cho riêng ḿnh, Trung quốc đă làm ngơ trước những quyền lợi của các quốc gia ở dưới lưu vực sông Mékong gây ra xáo trộn về sự sống, môi sinh lâu dài.

    Trung quốc hiện nay đang t́m kiếm các thị trường cho khả năng chế xuất khổng lồ của ḿnh, một khả năng vừa được nhen nhúm do nơi sự phát triển phải phụ thuộc vào giá lao động rẻ mạt. Ngay như nền công nghiệp may mặc của bang Bangladesh cũng khó thể cạnh tranh nổi. Trong tương lai, có thể xẩy ra một cuộc biến loạn nơi xă hội Trung quốc.

   Về cơ bản, nếu trong 30 năm nữa nền kinh tế của Trung quốc không đăi ngộ giới nông dân th́ hạ tầng cơ sở của Trung quốc sẽ đi đứt, lúc đó công việc sản xuất cũng t́m đường lĩnh đi nơi khác - các tay biết trồng trọt và các nguồn tài nguyên khác cũng biến mất luôn. Tới thời điểm này, các truyền thống cũng như lề lối sống, những cái gọi là văn hóa Trung quốc đă dựng lên từ biết bao nhiêu đời sẽ trở thành bất lực..." 

4- Nguy hại môi sinh... 

    Lụt lội đă là môi đe dọa của thiên nhiên nhưng cũng mang đến cái lợi cho các nứớc ở dưới nguồn như mang đất phù-sa bồi đắp làm cho đất tốt, lúa trúng mùa, các hoa mầu khác tốt tươi sau trận lụt.

   Nhưng lụt lội do con người gây nên chỉ có cơ thiệt hại và thê thảm. Khi mà các đập nước trên sông Mékong được tháo bớt để lấy nước mới vào các bể chứa nước. Và việc này sẽ không tránh khỏi, chính phủ CHNDTH có bảo đảm là không đời nào có chuyện ǵ xẩy ra ? Sẽ có một ngày nào đó một trong những con đập hay biết đâu hai, ba con đập bị vỡ trong cùng một lúc ! Là đại họa sẽ giáng xuống các nước ở hạ nguồn !  Chỉ với một con đập thôi cũng đủ làm sập những toà nhà cao 5 tầng hay hơn nữa ở hai ven sông của Lào, Miến rồi đến Thái, cây cối gẫy hàng loạt bị nước cuốn trôi đi ngổn ngang đầy sông huống chi là con người. Và hoa mầu, ruộng lúa, vườn tược biến thành biển nước. Lụt lội do thiên nhiên gây ra không kinh khủng bằng con người gây ra, bằng những đập nước của Trung Quốc gây ra ! V́ rằng cái ǵ phản lại thiên nhiên như ngăn chận ḍng chảy của sông để xây đập như sông Dương Tử, Hoàng Hà, Hằng, Danube, Colorado th́ phải hứng chịu hệ lụy như bệnh tật. Ghê gớm hơn nữa, khi chứa một dung lượng quá lớn nước trong hồ mà các nhà khoa học gọi là "reservoir triggered seismicity": động đất do hồ chứa nước gây ra. Hơn nữa, về mặt kỹ thuật kém cơi sẽ làm nứt dễ dàng hoặc làm sụp đất hay gây nên động đất.

    C̣n các di hại khác sẽ xẩy ra cho các nước ở hạ nguồn như gây xói lở bờ sông, nước triều lên làm đọng muối nơi đất mà ta gọi là đất phèn v́ nước sông thấp hơn mặt biển, và nước biển sẽ chảy ngược vào sông.

    Nói riêng về số nước lấy ở sông Mékong vào các hồ chứa vào mùa khô th́ sông Mékong đă cạn càng thêm cạn kiệt. Cho nên nguy cơ nước mặn của biền sẽ tràn vào sông rồi từ từ ngấm vào đất để một ngày không xa đất đó sẽ trở thành vô dụng, không trồng trọt được. 

     V́ thế mà Wang Xiaodong, một chuyên viên nghiên cứu của Trung Quốc khi được một nhà báo phương Tây hỏi : "Ông có biết rằng sông Mékong là của chung của các nước như là một con sông Quốc tế "? Wang đă thản nhiên trả lời: "Đây là đất và nứớc của chúng tôi. Chúng tôi muốn làm ǵ th́ làm". Thật là ăn nói ngược ngạo, thuộc thành phần cực đoan của chủ nghĩa bá quyền ! 

    Với chủ nghĩa bá quyền đó, xây các con đập ở thượng nguồn sông Mékong tất nhiên là họ kiểm soát hoàn toàn và làm chủ được con sông ấy, v́ rằng Trung quốc đă vi phạm hiến chương Liên Hiệp Quốc, bất chấp dư luận, không bàn thảo với các nước ở hạ nguồn như: Miến-Diện, Thái, Lào, Cambốt và Việt Nam trước khi xây đập trên sông Mékong v́ sông Mékong thuộc về của chung của các nước, không phải là của riêng của Trung Quốc.

    Và như vậy, làm sao sống chung hoà b́nh với nhau được ? Trái với những ǵ Đặng Tiểu B́nh đă nói: "Chúng ta tiến hành xây dựng hiện đại hóa XHCN, về kinh tế phải đuổi kịp các nước TBCN phát triển, về chính trị phải tạo ra một nền dân chủ cao hơn, thiết thực hơn dân chủ của nhà nước TBCN ("Đặng Tiểu B́nh văn tuyển" trang 282)".

    Phải chăng tạo ra một nền dân chủ cao hơn, thiết thực hơn các nước TBCN là bóp chết sự sống của các nước ở hạ nguồn sông Mékong gồm các nứớc: Miến, Thái, Lào, Cambốt và Việt Nam ? 

5.- Làm tắc nghẽn giao thông thủy lộ. 

    Hiện nay ở cuối nguồn chưa nói đến thiệt hại mùa màng, thóc lúa, cá tôm. Ngay trên sông Mékong và những phụ lưu từ Cambốt đổ xuống Việt Nam vào mùa khô hiện nay nhiều chỗ cát nổi lên thành cồn làm cho việc đi lại của ghe thuyền khó khăn v́ ngay vào mùa khô, các đập bể nước của các đập cũng bơm nước vào chứa trong các hồ v́ vào mùa nứớc lớn (mùa mưa) họ lại tháo nước.    

    V́ vậy vào mùa mưa trong mấy năm gần đây mới sinh ra cảnh ngập lụt liên miên không cứ ǵ ở Châu Đốc, Long Xuyên nước ta mà trên miền bắc và đông bắc Thái ở ven sông Mékong thuộc tỉnh Chiêng-Rai, Noỏng Khai, Nakhon Phnôm cũng bị lụt lội. 

                                                                                  ***                                        

 VI.- ỦY HỘI SÔNG MÉKONG.

    Mặc dù trước đây sông Mékong chưa hay không có Ủy hội nhưng vào những năm 1866-1868 một Ủy ban Thám Hiểm sông Mékong ra đời do Doudart de Lagrée một người Pháp làm chủ tịch lên tận thượng nguồn sông Mékong ở Tây-Tạng ḍ xét và nhạ⮠ra rằng ở đây có nhiều thác gềnh ngăn cản thủy lộ này.

    Năm 1947 Ủy Ban Kinh tế Á châu (ECAFE) được thành lập theo chương tŕnh của LHQ và năm 1956 ECAFE có đưa ra một phúc tŕnh về sông Mékong và chính thưc tời Trung quốc và Miến Điện tham gia nhưng hai nước nầy không lưu tâm đến. Năm 1978 Khmer rút lui khỏi Ủy Ban sông Mekong nhưng đến năm 1993 Khmer trở lại với Ủy Hội. Đến tháng 4 năm 1995 Lào, Thái, Khmer và Việt Nam thoả thuận kư cải tổ lại và gọi là Ủy Hội sông Mékong (Mékong River Commission) và kế tiếp tiếp tục nhận việ⮠trợ quốc tế. Vào dịp này, Ủy hội sông Mékong một lần nữa mời Trung Quốc tham gia Ủy hội nhưng Trung quốc đă thẳng thừng từ chối và vẫn tiếp tục không ngừng xây thêm đập.

     Năm 1992, Asian Development giới thiệu (ADB) nên có 6 nứớc gồm có Trung Hoa, Miến-Điện, Thái, Lào, Cambốt và Việt Nam kư chung một thoả ứớc về trao đổi kinh tế vào tháng 11 năm đó.

    Sau đó 3 năm, tháng 4 năm 1995 một thỏa hiệp lấy tên là The Cooperation for the Sustainsble Development of the Mékong River Basin ra đời. Đồng ư với các nguyên tắc của LHQ kư tại Helsinky về luật Tàu thuyền không qua lại, dùng ḍng nước quốc tế và thêm các điều sau đây:

      Điều thứ 1:   Mục đích đánh giá lợi tức.

      Điều thứ 5:  Chứng mực và hợp lư trong việc xử dụng.

      Điều thứ 7:  Cố gắng tránh, tối thiểu hóa và giảm bớt tai hại

Các nước viện trợ là Đan-Mạch, Thụy Điễn, Na Uy. Và các nước Thụy Sĩ, Úc và Chương Tŕnh Viện Trợ các nước chậm tiến của Liên Hiệp Quốc cũng tham gia. Trong một phiên họp khẩn, Ủy hội sông Mékong yêu cầu Trung quốc cho biết các tin tức về t́nh h́nh của các con đập và mời Trung quốc tham gia Ủy hội sông Mékong nhưng Trung quốc từ chối không tham gia. 

    Các câu hỏi được đặt ra cho Ủy hội sông Mékong để thảo luận :

1-      Nước trong những hồ liền san sát với các đập của Trung quốc trên ḍng Mékong được lưu giữ bằng cách nào ?   Ủy hội đă có câu giải đáp chưa ?

2-      Ủy hội sông Mékong được xem là thành tựu hay thất bại ?  Thành tựu những ǵ ? Thất bại những ǵ ? Những yếu tố ưu tiên đề thành công trong tương lai ?  Những chướng ngại của Ủy hội trong việc hợp tác.

3-      Bạn có nghĩ rằng để Cộng Đồng Quốc tế làm áp lực với Trung quốc để họ gia nhập Ủy hội hay ít nhất phải chịu trách nhiệm đối với các nước hạ lưu sông Mékong ?  Cần thực hiện bằng phương pháp nào ? 

Kiềm điểm lại, công tác của Ủy hội sông Mékong hăy c̣n thiếu sót về một điểm chính yếu quan trọng, tuy rằng Ủy hội đă đo mực nước lên xuống nhưng chưa lấy mẫu nước thường xuyên để thử xem trong nước ô nhiễm không ? V́ người Tàu thường hay bừa băi, không tôn trọng lợi ích cộng đồng, đổ các chất hóa học, vất rác rến hay các chất cặn bă dầu, nhớt . . . xuống sông. 

                                                                             *** 

VII.- NGÂN HÀNG TÀI TRỢ CHO TRUNG QUỐC. 

    Ngân hàng tài trợ cho Trung quốc vay tiền xây đập là Asia Bank Development (viết tắt là ABD), International Bank for Reconstruction and Development (IBRD), International Development Agency (IDA),  International Finance Corporation (IFC), Multilateral International Garantuee Agency (MIGA), Global Environmant Facility (GEF). Những ngân hàng này cũng than phiền là không nhận được thông tin đầy đủ về dữ kiện của các đập. Không những thế, trong cuộc họp tại Hà-Nội vào tháng 2 năm 2000 Ủy hội Quốc tế về đập (World Commission on Dams) để nghe Trung quốc phúc tŕnh về các đập, họ không hề đề cập ǵ đến việc xây đập Xiaowan.

     Tuy than phiền như vậy, nhưng đó chỉ là h́nh thức. Những lợi nhuận đă làm họ mờ mắt và không có cái nh́n chung, cái nh́n toàn cảnh cho toàn khu vực từ thượng nguồn xuống đến hạ nguồn. Từ vấn đề môi sinh cho đến việc bảo tồn thiên nhiên. Từ sự sống của con người cho đến loài vật, cây cỏ.

    Theo báo cáo của WCD in ra lần chót vào tháng 11 năm 2000 có bằng chứng cho thấy nhiều đập do Trung Quốc xây có thể bị tràn ngập nước, không đạt được mục đích đă đề ra so với kết quả thành đạt và "trong nhiều trường hợp không thể chấp nhận được và luôn luôn không cần thiết với giá tiền đă trả . . . đặc biệt về mặt xă hội và môi sinh của các nước ở cuối nguồn". Ủy Ban về Đập của Trung quốc phản đối và nêu ra lư do không thể tất cả cái ǵ cũng thi hành theo đường lối chỉ đạo của WCD. 

    Những ngân hàng tài trợ cho Trung quốc xây các Đập để làm những nhà máy thủy điện, họ không cần biết sự nguy hại của các nước ở hạ nguồn mà chỉ biết lợi nhuận của họ.

                                                                                  *** 

VIII.- NHỮNG BIỆN LUẬN NGANG NGƯỢC. 

     Không phải do quan niệm mà do sự ngang ngược củam chủ nghĩa bá quyền. Chỉ là một nhà nghiên cứu tầm thường, không phải tầm vóc chính trị hay lănh đạo mà đă có lời lẽ lố bịch, trịch thượng như ở trên đă nói, Wang Xiaodong khi được một nhà báo hỏi về việc làm đập trên sông Mékong, th́ được trả lời: "Đây là đất và nước của chúng tôi. Chúng tôi muốn làm ǵ th́ làm". Họ không hiểu hay không muốn hiểu một ḍng sông chảy qua nhiều nước th́ đương nhiên ḍng sông đó mang tính chất quốc tế. Chỉ khi nào nó chảy qua riêng một nước Trung Hoa thôi mới là của họ.

    Để mở chiến dịch tuyên truyền cho việc xây các đập nước trên sông Mékong ở Vân Nam, Trung quốc đă mỡ một Website có tên là: "Our Mekong/ For China, Xiaowan Dam a reservoir for Progress" để bảo vệ lập trường độc đoán và bá quyền của ḿnh, mới đây, Chen Liang viết trên Website đó như sau :

    ". . . Ma Hongqi, kỹ sư trưởng công tŕnh xây cất nhà máy thủy điện sông Lancang ở Vân Nam đă cho biết: "Phần khai thác chính của kế hoạch có thể lư giải, phân tích chương tŕnh xây đập Xiaowan nơi tiềm lực va chạm mạnh, ảnh hưởng hạ nguồn sông Mékong trước khi xây cất đập vào năm 2002.

    "Chúng tôi (nhà chức trách Trung quốc) kết luận rằng công tŕnh Xiaowan sự va chạm rất hạn chế không ảnh hưởng đến hạ nguồn ". Sau khi hoàn tất, đập Xiaowan sẽ tạo ra 15 billion cubic-metre hồ chứa nước với một vùng có hơn 190 squatre kilometre. Hồ chứa nước sẽ làm giảm bớt việc thiếu nước ở dưới hạ nguồn vào mùa khô thường xẩy ra vào khoảng tháng 11 cho đến tháng 5. Mực độ của ḍng chảy sẽ tăng lên 39.7 phần trăm ". . .

    Trong tài liệu khác, Trung quốc viện dẫn xây các đập nước trên thượng nguồn và nổ ḿn, vét ḷng sông từ Vân Nam xuống Luang Phrabang sẽ mang lại nhiều lợi ích cho các nước ở hạ nguồn, tuy có ảnh hưởng về môi sinh nhưng chẳng thấm tháp vào đâu. Các đập sẽ làm giảm lũ lụt và mùa nước lũ, lở rộng sông sẽ làm cho tàu thuyền qua lại dễ dàng và mang lại thịnh vượng cho toàn vùng.

 Chúng tôi phân tích và nhận xét những ǵ biện luận gia Chen Liang của Trung quốc viết trên đây :

1-      Our Mékong (Sông Mékong của chúng ta). Xin được hỏi "chúng ta" là "chúng ta nào ? ". Một điều chắc chắn bất đắc dĩ Trung quốc khi nào muốn phổ biến lập trường, năm th́ mười họa họ mới dùng danh từ Mékong. Đọc trong các tài liệu của họ, đến 99% họ gọi đó là Lancang. Không như các nứớc khác, sông Mékong cùng có ḍng chảy chảy qua đất nứớc họ, họ đều dùng danh từ chung là "Mékong" để gọi.

2-      Trung quốc lấy ǵ để bảo đảm rằng các con đâp của Trung quốc lớn nhất thế giới, với một bức từng cao 290 mètre tương đương bằng100 tầng  lầu và với hồ chứa nước vĩ đại 990 mill.mega.litre như con đập Xiaowan sẽ không xẩy ra sự va chạm của hồ nước. Đó là chưa nói đến động đất, đất sụp, tường nứt, vỡ . . .

Bằng chứng trước mắt cho chúng ta thấy là vào năm 1975 tại tỉnh Hà Nam (Trung quốc) hai con đập Banquiao và Shinmantan xây trên phụ lưu sông Dương Tử đă sụp đổ và đă làm cho nhiều người chết.

3-      Những nhà nghiên cưú về việc xây đập nước ở thượng nguồn của Trung quốc trên ḍng Mékong có bao giờ đến Tonlésap hỏi dân chài người Khmer về việc đánh cá của họ có bị sút giảm từ khi Trung quốc xây đập hay không ? Thản hoặc về vùng Long Xuyên hỏi dân chúng Việt Nam xem tại sao lụt lội lại xẩy ra nhiều hơn trước cùng trực tiếp hỏi các người dân sống gần các cửa biển của sông Mékong ở Việt Nam nước mặn có xâm nhập đất đai của họ nhiều hơn trước không ?

4-      Rơ ràng điều này không thể chối căi được là từ khi Trung quốc xây các đập và lấy nước sông Mékong chứa vào các hồ th́ từ xứ Lào đến xứ Thái cho đến Tonlésap của Cambốt và cuối cùng là Việt nam, mực nước ở sông Mékong rút xuống thấp thấy rơ, đang đe dọa sự sống con người, cá, môi sinh . . . !  Và rằng hồ chứa nước của đập Xiaowan sẽ làm giảm bớt sự thiếu nước ở hạ nguồn là điều nói láo không ai tin được.

5-      Trong ṿng hai năm nay, nghĩa là từ năm 2001 lụt lội lại gia tăng ở các nước hạ nguồn v́ vào mùa mưa các hồ chưá nước tràn đầy quá nên bắt buộc phải xả nứớc bớt đi. V́ vậy mưa đă nhiều nước, cộng thêm nước xả trong hồ nên nước sông dâng lên gây ra ngập lụt thường xuyên mà  hồi nào đến giờ chưa rừng xẩy ra. 

 Đă hai lần, Ủy hội sông Mékong mời Trung quốc tham dự làm hội viên nhưng Trung quốc vẫn im lặng không thèm trả lời là có tham dự hay không. Điều này ai ai cũng hiểu là nếu Trung quốc tham dự làm hội viên của Ủy hội th́ phải cho Ủy hội biết những chương tŕnh kế hoạch về xây đập và xây các hồ chưá nứớc trên sông Mékong và tiến tŕnh như thế nào ? 

V́ thi hành chủ nghĩa bá quyền; v́ có thái độ trịch thượng; không có tinh thần hợp tác, xây dựng nên chính phủ Trung quốc đă bất chấp các ḥa ứớc quốc tế không đếm xỉa ǵ đến quyền lợi của các nước có chung quyền lợi trên sông Mékong, gây ra thiệt hại vô cùng to lớn cho con ngựi, sinh vật và môi sinh.                                                 

                                                                             ***                                            

 IX.- PHẢN ỨNG ĐỐI VỚI VIỆC TRUNG QUỐC XÂY ĐẬP VÀ XÂY HỒ NƯỚC TRÊN SÔNG MÉKONG.

1-      Phản ứng quốc tế :

    Nếu làm một bản thống kê danh sách của các tổ chức quốc tế, các nhà đấu tranh cho môi sinh và nhân quyền . . . th́ phải kê ra cả mấy chục trang giấy mới tạm đủ. Như chúng tôi đă nêu tên các tổ chức ở một chương trên cũng chỉ gọi là lược sơ thôi. Không những vậy, các nhà khoa học, các nhà đấu tranh, các chuyên gia về môi sinh, về ngư nghiệp, các nhà báo, các hăng thông tấn quốc tế loan tin, .đă viết bài phân tích, nhận xét việc sai lầm của chính phủ Trung quốc khi cho thực hiện kế hoạch xây đập trên sông Mékong. Đặc biệt các trường Đại học của nhiều nước cũng lên tiếng phản đối việc xây đập trên sông Mékong của Trung quốc. 

2- Phản ứng của các nước :

    Tuy không là thành viên của Ủy hội sông Mékong nhưng chính phủ Miến-Điện nhân danh một nước có ḍng sông Mékong chảy qua cũng đă có lần phản đối về việc Trung quốc xây đập trên sông Mékong. Báo chí Thái cũng viết bài phản đối trong việc lụt ở Chiêng-Khoỏng do đập của Trung quốc gây nên. 

3-      Phản ứng của Ủy hội sông Mékong :

Đă nhiều lần Ủy hội sông Mékong đă có công văn cùng lên tiếng phản đối việc xây đập trên thượng nguồn sông Mékong gây tai hại cho các nước ở hạ nguồn như làm cho mực nước sông hồ rút xuống ở Lào  và Thái, v́ lấy nứớc trên sông Mékong dự trữ trong các hồ. Riêng Tonlésap, nước không đủ lớn để cho cá vào sinh đẻ như trước. C̣n ở Việt Nam mực nước sông xuống nên nước mặn ở biển tràn vào....                                                                  

                                                                             ***                                  

X.-  NẾU PHẢN ĐỐI TRUNG QUỐC KHÔNG XONG CHÚNG TA, NGƯỚI VIỆT CẦN PHẢI LÀM G̀ ? 

     Sự thiệt hại vô cùng vĩ đại cùng hiểm họa của các nước ở hạ nguồn sông Mékong mà Việt Nam là nước bị thiệt hại nhiều nhất v́ là nước ở cuối nguồn. Trong đó có sự sinh tồn của con người và của quốc gia Việt Nam, sau nữa đến nông nhiệp, ngư nghiệp, môi sinh và cây cỏ. 

    Trong khi các nước ở hạ nguồn sông Mékong bị thiệt hại th́ trái lại Trung quốc hoàn toàn có lợi do sông Mékong cung cấp điện lực (các đập, hồ chứa nước) để phát triển kinh tế của Trung quốc. Có phù sa làm phân bón, có nước tưới vào các nơi trồng trọt, có nước tốt dùng cho các nhà máy phân phối nước cho các đô thị lớn, nhỏ. Cho nồ ḿn phá các gềnh đá, vét sông để cho các thương thuyền để chở hàng hóa đến bán ở các nước dưới hạ nguồn....                           

                                                                                 ***                      

Những hệ lụy giữa Việt Nam và Trung quốc. 

   Người Việt Nam, nếu ai muốn t́m hiểu thêm về lịch sử Việt Nam th́ nên t́m đọc quyển "Sự thật về Quan hệ Việt Nam - Trung quốc trong 30 năm qua" in vào tháng 10 năm 1979, do Nhà Xuất bản Sự Thật ấn hành với mục đích vạch trần bộ mặt phản động của bọn bành trướng Bắc Kinh đối với nướ飠ta trong suốt thời gian dài.         

     Trước âm mưu của những người lănh đạo Trung quốc từ Mao Trạch Đông cho đến Đặng Tiểu B́nh . . . họ đều có kế hoạch xóa tên nước Việt Nam ra khỏi bản đồ thế giới, biến Việt Nam thành một tỉnh của Trung quốc. V́ thế Mao Trạch Đông đă cho vẽ lại bản đồ của Trung Hoa gồm cả Thái, Miên Lào và Mă-Lai xuống tận đến Singapore.

 (Tài liệu này của bà Judy Stowe, cựu b́nh luận gia đài BBC Luân-Đôn do sử gia người Na-Uy t́m thấy trong văn khố Bộ Ngoại giao tại Mạc Tư Khoa).    

1-Trung quốc với việc kết thúc chiến tranh Đông Dương.

    Trong công cuộc kháng chiến chống Pháp, người đồng chí bất đắc dĩ này đă rêu rao những việc không có thật như sau :

a)- La Quư Ba nói rằng, năm 1950 đă cố vấn cho chính phủ Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà rằng: "Việt Nam cần mở thêm hai mặt trận ở Lào và ở Miên để buộc Pháp phải chia cắt lực lượng".

    Điều này không được đúng v́ bắt đầu từ năm 1946 Việt Kiều ỏ Thái đă lập các chiến khu trên đất Thái, huấn luyện bộ đội, vũ trang và đầu năm 1947 Bộ Đội Việt Kiều đă có mặt ở Thượng Lào (Mương Hu, Mương Sing và Phongsaly). C̣n ở Miên đă có mặt ở vùng Tây-Bắc (Battambang-Siemreap) như quân t́nh nguyện. Lẽ tất nhiên việc nầy không phải Việt Kiều ở Thái tự động làm mà do chỉ thị ban hành từ trong nước vói "Đề cương công tác Lào, Miên" để tiến tới cách mạng Miên, Lào do Miên, Lào làm lấy.

    Năm 1950 có một Đại đội người Hoa ở Thái vào chiến khu Tây-Bắc Cao-Miên để học tập quân sự, du kích chiến v.v.… . . sau đó trở về Thái hoạt động. Đồng thời, có hơn một tiểu đội người Hoa ở Mă-Lai sang Cao Miên để quân t́nh nguyện Việt Nam dạy cho cách đúc ḿn, lựu đạn . . .

b)- Trung quốc luôn luôn nói rằng chiến thắng Điện Biên Phủ có Hồng quân Trung Hoa tham gia.   

    Đây là điều hoàn toàn bịa đặt vô căn cứ. Tuyệt nhiên không có bộ đội nào của Trung quốc qua giúp Việt Nam chiến đấu cả.  

2- Xâm chiếm lănh thổ Việt Nam gây căng thẳng ở biên giới.

     Từ năm 1973, những người cầm quyền Trung quốc tăng cường những hành động khiêu khích và lấn chiếm đất đai ở những tỉnh biên giới phiá bắc Việt Nam nhằm làm yếu những cố gắng của nhân dân Việt Nam trong cuộc đấu tranh giải phóng hoàn toàn miền Nam.

     Lợi dụng lúc chính quyền miền Nam gần sụp đổ, Trung quốc đă lấn chiếm hai đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam.

     Trung quốc đă ủng hộ bọn diệt chủng bọn Pôl-Pôt, Iêng Sary lấy Cao Miên làm bàn đạp tấn công Việt Nam và dùng bọn này gây hấn.

     Năm 1978 chính quyền Trung quốc âm mưu lấn chiếm các tỉnh biên giới miền Bắc nưóc ta như cung cấp tiền cho dân nghèo người Hoa lấn chiếm đất đai bắng cách làm nhà bên trong ranh giới nứớc ta, lựa những chỗ đất tốt hay có cảnh đẹp như Bản Dốc ở Cao Bằng và nhiều nơi khác .... 

     Gần đây, Trung quốc đă lên tiếng phản đối, dọa dẫm khi Việt Nam tổ chức Du lịch Trường Sa. Hoàng Sa và Trường Sa là hai đảo thuộc chủ quyền Việt Nam từ khi Pháp sang xâm lăng nước ta. Hai đảo này không phải là đất thuộc chủ quyền Trung quốc bao giờ ?

     Cuộc chiến tranh xâm lược Việt Nam tháng 2 năm 1979 Trung quốc đă thất bại cả hai mặt quân sự lẫn chính trị nhưng họ vẫn theo đuổi chính sách chống Việt Nam bằng nhiều thủ đoạn điên cuồng. Mặc dầu vậy, nguyên vọng của nhân dân Việt Nam v́ lợi ích của ḥa b́nh ở Đông Nam châu Á và thế giới và luôn luôn thân thiện với các nước láng giềng, trong đó có Trung quốc ! 

     Nhưng nay th́ t́nh h́nh đă đổi khác. Trung quốc đă đổi chiến thuật, không gây chiến bằng quân sự nữa, thay vào đấy bằng kinh tế và bằng môi sinh. Cả hai mặt này đă được họ thực hiện, và nh́n chung xem ra có kết qủa v́ các nhà lănh đạo Trung quốc hiểu rằng phương pháp quan trọng nhất để phá tụ điểm từ bên trong là "đánh vào ḷng người", tức là dùng thủ đoạn phi quân sự để làm sụp đổ ḷng tin của nhân dân Việt Nam đối với chính phủ của ḿnh, đó là phương cách tước bỏ vũ khí tinh thần của nhân dân Việt Nam. Điều nầy rất nguy hiễm nếu chính phủ Việt Nam không có kế hoạch đối phó.

1)- Về mặt Kinh tế:

    Họ công khai kư kết trao đổi kinh tế với các nước ở hạ nguồn sông Mékong như Miến-Điện, Lào, Thái, Cambốt và Việt Nam với mục đích tuôn hết các hàng hóa từ thượng vàng hạ cám với giá rẻ hơn so với giá thành, thuộc hàng sản xuất từ các nước này mà chúng ta gọi là "cạnh tranh bất chính". Mặt khác, chủ trương cho những Hoa thương mang hàng lậu trốn thuế, làm bạc giả mang sang bán ở Việt Nam để làm xáo trộn tiền tệ và tận diệt hàng sản xuất tại địa phuơng của các nước này v́ hàng giả và hàng không phải đóng thuế tất nhiên là rẻ hơn.

    Làm như vậy, các doanh nghiệp và doanh thương ở các nước này sẽ chết lần chết ṃn cùng rước lấy thảm bại về kinh tế.

2)- Về môi sinh:

    Không ai có thế phủ nhận được việc xây các đập và hồ chứa nứớc vĩ đại trên thượng nguồn sông Mékong không những ảnh hưởng về môi sinh đối với các nước ở hạ nguồn mà c̣n liên đới tác hại đến sự sống của con người Việt Nam.

    Trung quốc lấy nước sông Mékong vào các hồ chứa. Sau đó, tháo các nước đọng lâu ngày cùng vất các chất cặn bă phế thải xuống sông để cho chảy xuống hạ nguồn làm di hại đến cá, đến môi sinh, đến lúa và các thứ cây trái, làm xói ṃn đất lở ở ven bờ, nói chung làm ô nhiễm cả ḍng sông ờ dưới Vân Nam v.v. . . 

                                                                               ***

Bây giờ đặt vấn đề các tồ chức quốc tế đă lên tiếng phản đối về việc các con Đập của Trung quốc nhiều rồi mà họ vẫn ngoan cố làm ngơ ? 

Tại sao các nước hội viên thuộc "Ủy Ban Sông Mékong" không mạnh mẽ trực tiếp ra mặt phản đối Trung Quốc  và không t́m biện pháp đối phó?   

Xin thưa : V́ hiện nay Trung Quốc là một nước lớn, dân đông; vừa mạnh về kinh tế, vừa mạnh về quân sự; vả lại là một nước ở sát cạnh nên không có một nước nào dám công khai trực tiếp lên tiếng phản đối. Hơn nữa, v́ áp lực chính trị và những hừa hẹn viện trợ kinh tế.

1-      Miến-Điện : Là một trong những nước ít thiệt hại nhất v́ chiều dài chỉ có 300 kilometre chạy dọc theo ven sông Mékong. Vả lại bị phương Tây cô lập nên không muốn trở thành kẻ thù của Trung Quốc nữa.

2-      Lào :  Về Tâm lư, người Lào vốn có bản tính hiền ḥa và cầu an. Dân Lào nếu không có cá dưới sông Mékong th́ cá trong ao hồ, sông con, suối rạch cũng đủ nuôi sống họ. V́ thế nên cho dù họ có bị thiệt hại th́ họ vẫn chịu đựng được.

3-      Thái : Nh́n vào lịch sử cho chúng ta thấy, dân chúng Thái không đứng vào hàng ưu tú, nhưng những nhà lănh đạo của Thái luôn luôn chủ trương mềm mỏng, nhất là thấy ai mạnh th́ theo mà ta gọi là "trở cờ". Thứ nửa về phía bắc ven sông Mékong th́ là dân Thai Lanna, về phía nam th́ là dân Phạc I-xản (gốc Lào thường hay chống lại chính phủ Thái). Hơn nữa, họ đă có sông Chào Phrạya tưới nước và bồi đắp cho vựa lúa của họ rồi. V́ vậy, chính phủ Trung Ương cũng không thiết tha đấu tranh cho mấy.

4-      Cambốt : Là nước bị thiệt hại nhiều về cá ở Biển Hồ (Tonlésap) v́ Biển Hồ ảnh hưởng với nước sông Mékong. Vả chăng, dân Cambốt cũng sống nhờ về ngư nghiệp theo dọc sông Mékong. Cambốt có thể là một nước dám lên tiếng nhưng lên tiếng rất yếu ớt nếu không có đồng minh hổ trợ.

5-      Việt Nam : Đă và đang bị thiệt hại v́ bị nước mặn tràn vào kinh rạch vùng giáp biển rồi. Cây trái đang trỗ hoa, trổ quả đă bị chết nhiều làm thiệt hại lớn, ảnh hưởng đến đa số đời sống người nông dân. Ngay như nước uống cũng đă khan hiếm. Nếu cứ cái đà này tiếp diễn th́ chắc chắn trong ṿng 20 năm tới Việt Nam sẽ không c̣n là vựa lúa ở Đông Nam châu Á nữa. Lúa gạo sẽ khan hiếm, không đủ để nuôi dân.  

    Chín nhánh Cửu-Long sẽ biến thành đất chết, nước mặn tràn ngập không trồng trọt được. Không đủ nước ngọt để uống th́ lấy ǵ mà sinh sống ?  Và lúc đó không c̣n là "Cửu-Long" được nữa v́ chín cái miệng con Rồng đă ngậm đầy nước mặn nên sẽ được gọi là : " Chín Đồng chó ngáp" !

    Chưa đói mấy mà con gái Hậu giang đă ồ ạt gây nên phong trào bỏ xứ sở nghèo nàn đi lấy chồng Đài Loan để mau được đổi đời. Nhưng giàu sang đâu chưa thấy mà trước mắt đă biến thành nô lệ dục t́nh trong các nhà chứa ở xứ người. Thử hỏi mới có như vậy mà đă không chịu nỗi nhẫn nhục lao động. Rồi ra 10 năm hay 20 năm nữa đất đai ngày trước mầu mỡ sẽ biến thành đất chết th́ sẽ đi tới thảm cảnh như thế nào ?

    Sở dĩ có t́nh trạng các cô gái Hậu giang lấy chồng Đài Loan là do nơi chính quyền địa phương không giải thích, không giáo dục cho họ để họ hiểu mà cứ để nó tự phát thành một phong trào chạy đua với nền kinh tế thị trường chông chênh và sự cám dỗ tha hóa của vật chất. Khuyết điểm này không hoàn toàn do nơi các cô gái. Thứ nhất : v́ chính phủ Trung Ương không tích cực trực tiếp can thiệp ngay vào thẳng vấn đề. Thứ hai : do không được giáo dục, giải thích tường tận nơi các Hội Phụ Nữ và chính quyền địa phương v́ mỗi tỉnh bây giờ đă như là sứ quân một vùng, mấy ổng muốn làm ǵ th́ làm. Lấy đơn vị Tỉnh-ủy đặc quyền, có lợi th́ ít nhưng có hại nhiều như Trung Ương không kiểm soát được khuyết điểm, sai lầm của địa phương !

(Ghi chú: Cơ chế lấy Tỉnh ủy làm gốc là một khiếm khuyết v́ Thường vụ cũng như Ban Chấp hành Tỉnh ủy chỉ biết hạn hẹp trong phạm vi Đảng mà không có khả năng về các ngành khác thuộc về chuyên môn như khoa học, kinh tế, xă hội, y tế, văn hóa giáo dục v. v. . . .). 

Lẽ ra, Việt Nam phải là nước đi tiên phong, làm đầu tầu dẫn dắc các nước khác trong Ủy hội sông Mékong để cùng nhau tranh đấu chống lại việc Trung quốc xây đập trên thượng nguồn sông Mékong, như Việt Nam đă từng đi tiên phong tranh đấu chống thực đân đế quốc giải phóng các nước thuộc địa vào thời kỳ 1945-1946. 

    Nhưng tại sao chính phủ Việt Nam hiện hữu không dám ra mặt chống những việc làm sai lầm của Trung quốc như việc xây rất nhiều đập trên thượng nguồn sông Mékong. Việc này, tờ Asia Times đă có nói đến: "Báo cáo cho biết có sự tránh căng thẳng về chính trị giữa Hà-Nội và Bắc Kinh" (Reportdly to avoid political strains between Hanoi and Beijing) ? 

    Cứ công bằng mà nói th́ chính phủ Việt Nam hiện hữu không đến nỗi sợ Trung quốc, nhưng ngoài mặt phải làm ra bộ giả lả để lấy ḷng Trung quốc với mục đích tránh rắc rối để dành thời gian đẩy mạnh và phát triển kinh tế. Cũng v́ thế nên bên ngoài trông vào người ta cho là nhu nhược thần phục Trung quốc.

    C̣n đối nội, v́ chú ư về phát triển kinh tế nhiều quá nên bỏ rơi hoặc lơ là về mặt xă hội, văn hoá giáo dục, khoa học và y tế là những khâu cần thiết làm nền tảng để phục vụ nhân dân nên đă để xẩy ra những vấn đề có thể nói là lấn cấn v́ không có kế hoạch phát triển đồng bộ mà chỉ coi trọng kinh tế quá thể.

    Trỡ lại việc phản đối Trung quốc làm các đập nước. Ví dù Việt Nam có muốn nhường nhịn, tránh đụng độ với Trung quốc cũng không thể tránh khỏi v́ tức nước th́ vỡ bờ, nhịn nhục hoài th́ người ta tưởng là sợ họ, lại được đằng chân lân đằng đầu. Và v́ thế mà các nhà nghiên cứu lịch sử quốc tế đă nói. Trong tài liệu của Wikipedia (The Free Encyclopedia) 9/4/2004 với tiêu đề vỏn vẹn một chữ Mékong viết rằng :

    "Vùng này về lịch sử đă từng xẩy ra tranh chấp, và trong đó người ta quan tâm và lo ngại nhiều về sự không b́nh thường do các con đập gây ra khốc hại và quyền đặc nhiệm lợi tức xuất phát từ đó, sẽ mang đến leo thang một cuộc chiến mới trong vùng" (The region has a history of conflict, and there are grave concerns that uneven distribution of harms done by the dams, and benefit derived from them, vill lead to an escalation and perhaps new wars in the region).

                                                                                ***

 Tranh đấu bằng cách nào ? 

    Trong một tương lai không xa, từ 15 đến 20 năm nữa từ một vựa lúa lớn nhất nh́ thế giới rồi sẽ không c̣n. Thảm hại hơn nữa, người dân không có gạo ăn, không có nước ngọt để uống. Sông nứớc Cửu-Long không c̣n phù sa bồi đắp cho văn minh miệt vườn. Đất đai ở vùng hạ lưu sông Mékong bất cứ Tiền hay Hậu đều sẽ trở thành vùng đất chết v́ nước sông càng giựt (xuống cạn) th́ càng bị nước mặn của biển càng xâm nhập. Và rồi ra ḍng sông Mékong sẽ trở thành ḍng sông chết. Tai ách này do ông Trời làm th́ không nói làm ǵ ! Nhưng đây là do con người gây ra. Giờ nầy đây, người nông dân c̣n chưa biết nguyên nhân nào gây nên bởi không ai giải thích cho họ hiểu v́ họ không được học, không được đọc sách, không có được thông tin cần thiết nên họ đổ thừa tạo hóa. Như vậy ông Trời đă bị hàm oan, bằng cách nào và dù có bị chửi bới thù hằn,   tôi cũng phải giải oan cho ông Trời.

   Xin thưa cùng bà con cô bác !  Không có ông Trời nào cả.  Đây là do chú Ba làm ra ! Người đồng chí vĩ đại Trung quốc hơn hai, ba thập niên vừa qua đó mà ! Khi xưa dân ḿnh đă bị làm nô lệ hàng ngàn năm cũng v́ máu tham tàn của họ. Năm 1979 người đồng chí đó nổi cơn thịnh nộ nên đă làm 4 tỉnh biên giới của chúng ta tan hoang. Giờ đây, người đồng chí vĩ đại đó lại muốn tiêu diệt dân ḿnh không gươm, không đao, không do súng ống đạn dược mà do họ đả xây mười mấy con Đập và xây hồ chứa nước, lấy nước từ con sông Mékong ở thượng nguồn để làm nhiều nhà máy thủy điện hầu hiện đại hoá xứ sở của họ và bán điện, bán nước kiếm lời. V́ vậy mà nước sông Cửu-Long bị cạn và gây ra lắm điều lầm than cho dân ḿnh.

    Và cũng v́ họ lấy nước dự trữ qúa nhiều để chứa trong các hồ nước cho nên sông Cửu-Long thiếu nước. V́ sông thiếu nước nên gây ra đủ thứ chuyện, nói cho vắn tắt dễ hiểu là cá không đẻ nhiều như trước, ghe xuồng mắc cạn v́ cồn cát nổi lên nhiều, nước biển tràn vô sông rạch ngấm vô đất nên trồng ǵ chết nấy. Đó là công ơn của người đồng chí Trung quốc vĩ đại ban cho nước ta.

    Để nhớ đến công ơn đó, những cán bộ gộc của chính phủ Việt Nam đă trả ơn bằng cách cho họ trúng thầu sân vận động Mỹ-Đ́nh, làm xong mới hơn một năm mà đă rệu rạo ră rời. Chính phủ ta c̣n chê máy móc của Pháp, Đức, của Nhật làm dở, thua máy móc Trung quốc xa, nên gần đây đă đặt mua hơn 10 đầu máy xe lửa Diesel của chú Ba.

    Chúng tôi cực lực phản đối việc làm tắc trách trên đây của những bộ trưởng trong chính phủ Việt Nam hiện hữu, một việc làm không hợp t́nh hợp lư khi Trung quốc có dă tâm muốn hại dân ḿnh th́ các ngài bộ trưởng lại mang tiền cúng dâng cho họ. Tại sao lại có sự việc đó, việc sân vận động Mỹ-Đ́nh th́ VN Express đă đưa lên mặt báo, nhưng v́ áp lực sao đó vụ này kể như bị ch́m xuồng. C̣n vụ mua hơn 10 đầu máy xe lửa của Trung quốc chúng tôi nêu lên đây là lần đầu. Đồng bào cả nước chẳng lẽ ngu dại mà không biết đây là một vụ "scandal", xin được nói thẳng là một vụ ăn bẩn. V́ mua của Pháp, của Đức của Nhật th́ khó dàn xếp để có tiền bỏ vào túi khỉ. C̣n mua của Ba Tầu th́ chẳng những được điều đ́nh giá cả cao hơn giá thị trường mà c̣n có thêm được phong bao ĺ-x́.

    Một điều nữa là ta cứ phải lấy tiền cúng cho Trung quốc hoài v́ máy móc của họ rất dở, ngay như xe máy của Trung quốc bắt chước xe Honda của Nhật đi mới một năm đă làm reo đ̣i tiền rồi. Xe máy mà c̣n vậy huống hồ là đầu máy xe lửa c̣n đi đến đâu ? Không tin th́ thử làm một con toán. V́ rồi đây ta phải mua đồ phụ tùng của họ để thay thế những đồ bị hư. Tôi xin nói thẳng như vậy và tôi cam đoan rằng những người đặt mua đầu máy xe lữa của Trung quốc sẽ biện luận rằng đầu máy xe lửa của Trung quốc rẻ; mua đồ rẻ sẽ tiết kiệm ngân sách quốc gia. Rơ ràng là “đánh bùn sang ao”. Xin thưa cùng qúy vị. Nếu quư vị mua đầu máy Trung quốc trong ṿng 5 năm nó đă hư rồi. Nhưng nếu của Nhật, của Pháp hay của Đức đắt một chút nhưng 20 nữa nó mới hư. Quư vị lại lư sự rằng là không đủ tiền mua th́ tôi cam đoan rằng điều đ́nh mua trả góp họ cũng bán !  Phải như vào địa vị của chúng tôi, nói không ngoa, cho không chúng tôi cũng chả thèm v́ ai dại ǵ mang ông già về phục thuốc !

    Vấn đề sân vận động Mỹ-Đ́nh cùng vụ đặt mua hơn 10 đầu máy xe lứa của Trung quốc. Chúng tôi yêu cầu chính phủ cho mở cuộc điều tra cho minh bạch, bằng không th́ kể như tạo cho người dân mất tin tưởng ở Chính phủ ! Chúng tôi thiết nghĩ nếu đă làm cách mạng, đă là một chính thể xă hội chủ nghĩa th́ cái ǵ cũng phải lấy quan điểm nhân dân làm trọng. Viết ra điều trên đây, chúng tôi không có ư phê b́nh các ông Bộ trưởng nhưng sở dĩ phải nói ra là v́ lợi ích của nhân dân, v́ yêu quê hương, yêu Bác Hồ và Tổ Quốc Việt Nam. Khi vừa mới giải phóng miền Nam, dân chúng Nam-Bộ đă phục Bộ Đội cụ Hồ không tơ hào từ một sợi chỉ, cây kim của dân. 

    Trở lại vấn đề các con đập của Trung quốc xây trên thượng nguồn sông Mékong, việc nầy các tổ chức nhân đạo, báo chí truyền thông quốc tế đă làm rùm beng. Họ là người baàng qưang mà c̣n như vậy ! Đúng ra, ta phải có chính sách bất hợp tác với Trung quốc, v́ họ đă trực tiếp hủy hoại đời sống của người dân quê Nam-Bộ cũng như cố t́nh tiêu diệt Dân Tộc Việt Nam bằng việc xây hơn mười mấy con đập ở thượng nguồn sông Mékong.

    Xin quư vị đứng quên rằng, sở dĩ chúng ta đoạt được thắng lợi trong các cuộc chiến chống ngoại xâm là do chính sách Đại đoàn kết và lấy dân làm trọng ! 

   Quư vị nào biết Anh văn đều thừa hiểu chữ "black mail" là ǵ ? Chúng tôi c̣n nhớ câu của Đặng Tiểu B́nh nói : "Một khi CHNDTH muốn là trời muốn". Câu nói đó chứng tỏ họ Đặng muốn tóm thâu thiên hạ về một mối, như đă có một thời Mao Trạch Đông đă cho vẽ bản đồ nước Trung Hoa trong đó Việt Nam chỉ là một tỉnh của Trung quốc, bản đồ gồm cả Lào, Cambốt, Thái xuống đến tận Mă Lai, Singapore . . . Nếu một khi họ muốn các nước ở dưới nguồn sông Mékong trở thành quỹ đạo của họ mà các nước nói "No" th́ họ cứ ngấm ngầm tháo nước của ba con đập trong cùng một lúc th́ các nước ở hạ nguồn sẽ mang họa.

    Lúc đấy nước ở các hồ chứa nước sẽ tràn ra gây ngập lụt và các nhà lầu năm bảy tầng ở ven sông Mékong sẽ bị nước cuốn trôi đi cùng của cải và mạng sống của hàng chục triệu con Người. Đó cũng là thứ vũ khí không gây ra tiếng nổ nhưng khốc liệt hơn cả bom nguyên tử ! Và ḍng sông Mékong sẽ trở thành ḍng sông chết, chết thê thảm như một vài con sông đă chết ở bên Tầu. 

                                                                                  *** 

 TRANH ĐẤU CHO SỰ SỐNG C̉N CỦA DÂN TỘC. 

    Đây là một vấn đề rất tế nhị và cực kỳ khó khăn, không thể dùng giải pháp quân sự để giải quyết. Hơn nữa, ngày nay Trung quốc đă có những vũ khí tối tân và bom nguyên tử !

    Trước khi có phương pháp và kế hoạch hoàn bị để cho cuộc tranh đấu mang tới kết quả, chúng tôi xin mạo muội đề nghị mấy điểm sau đây :

1-      Trước hết các nước trong Ủy hội sông Mékong phải liên minh, đoàn kết với nhau ra tuyên cáo lên án hành vi độc quyền khai thác sông Mékong và hậu quả do các Đập nước của Trung quốc gây nên.

2-      Mở chiến dịch tuyên truyền khắp thế giới, nói về điều 1 trên đây, đưa Trung quốc ra diễn đàn Liên Hiệp Quốc.

3-      Yêu cầu Liên Hiệp Quốc và các tổ chức Quốc tế can thiệp buộc Trung quốc phải tôn trọng quyền làm chủ của các nước ở hạ nguồn sông Mékong. Sông Mékong là con sông quốc tế,  là của chung của các nước chứ không phải của riêng của Trung quốc. Yêu cầu Trung quốc nên hợp tác nghiêm chỉnh và thành thật với Ủy hội sông Mékong trên căn bản b́nh đẳng, tôn trọng chủ quyền của các nước ở hạ lưu sông Mékong.

4-      Các nước trong Ủy hội sông Mékong phải bất hợp tác với Trung quốc, không buôn bán, giao thiệp  với Trung quốc cho đến khi nào vấn đề những con Đập được giải quyết.

5-      Yêu cầu Trung quốc ngưng ngay, không làm thêm đập. Trung quốc phải cho chuyên viên Liên Hiệp Quốc xem xét những nguy hại có thể xẩy ra do các đập nước làm trên thượng nguồn sông Mékong (ở Vân-Nam).  

                                                                                  ***          

     Chúng tôi không phải là người Nam-Bộ nhưng mà hầu như toàn thể nhân dân Việt Nam đều công nhận sự hy sinh to lớn không ǵ so sánh bằng của người nông dân Nam-Bộ trong hai cuộc kháng chiến thần thánh chống ngoại xâm. Nếu không có sự đấu tranh bền bỉ, bất khuất của người nông dân Nam-Bộ th́ làm sao có được Bến-Tre đồng khởi và rồi đi tới thắng lợi thống nhất đất nước.   

    Với khí phách hiên ngang của người dân Nam-Bộ, con cháu của Nguyễn Trung Trực, Trương Định, Thủ khoa Huân, Nguyễn Đ́nh Chiểu . . . th́ một tấc đất là một tấc vàng, người dân Nam-Bộ không thể và không bao giờ bỏ nứớc ra đi như chúng tôi để có thân phận lạc loài nơi xứ người.    

    Chúng tôi c̣n nhớ câu hát nay hăy c̣n văng vẳng : 

                       "Mùa thu rồi ngày 23 ta đi theo tiếng kêu sôn hà nguy biến.

               Vùng khắp trời lời hoan hô dân quân Nam cùng nhau bứớc lên trận tiền  . . .".    

Với hơn 30 năm kháng chiến oai hùng đầy gian khổ, chông gai nguy hiểm dài đăng đẳng, cơm không có mà ăn, áo không có mà mặc mà tinh thần vẫn vững chải trước những trận càn của giặc vẫn một ḷng quyết v́ nước đấu tranh th́ nay cô bác nên dạy cho con cháu, nhất là các cô con gái phải chịu đựng gian khổ, đừng để những vật chất xa hoa phù phiếm cám dỗ. Đi lấy chồng ngoại là khó mà có ngày về quê cũ mến yêu ! 

    Trở lại vấn đề nóng sốt về các con Đập ở thượng nguồn sông Mékong đang gieo rắc tai hại cho sự sống của đồng bào Nam-Bộ cũng như đồng bào cả nước. Hiện nay nước mặn tràn ngập, đất không trồng trọt được. Và rồi đây bên ḍng Cửu-Long sẽ vắng câu ḥ dân gian, sẽ không c̣n được nghe sáu câu Vọng Cổ, và tới mùa lúa chín sẽ không c̣n được ăn cơm gạo mới thơm phức với canh chua cá lóc hay cá rô kho tộ, mà chỉ c̣n lưa thưa vài ba cái cḥi rách nát với những tiếng thở dài năo nuột.   

    Chúng tôi trân trọng nhắc nhỡ và yêu cầu chính phủ phải đặt lên hàng ưu tiên về vấn đề các Đập nước của Trung quốc trên thượng nguồn sông Mékong thuộc tỉnh Vân-Nam đang làm cạn ḍng sông Cửu-Long cho nên nước mặn của biển mới tràn vào đất liền gây tai hại cho việc trồng trọt, đánh cá, môi sinh và ngăn cản giao thông thủy lộ. Chính phủ không nên lơ là, và chính quyền điạ phương phải coi trọng sinh kế và tương lai của dân. Nếu cứ để như t́nh trạng hiện nay, dần đà đất phù sa mầu mỡ của ḍng sông Tiền, sông Hậu sẽ trở thành đất mặn, đất chết không những không trồng trọt được th́ người nông dân, người đánh cá bắt bụộc phải bỏ ruộng vườn nhà cửa đi nơi khác t́m kế sinh nhai. Lúc đó là lúc gây ra những vấn đề khó khăn cho chính phủ v́ ai ai cũng biết rằng: "Đă lănh đạo th́ phải biết tiên liệu". Và rồi ra, nếu không được dàn xếp chu đáo th́ trật tự xă hội sẽ bị xáo trộn và từ đấy sẽ nẩy sinh ra nhiều vấn đề nguy hiểm khó thể lường trước được. 

    Ngay từ bây giờ, vấn đề trước mắt, chính phủ nên phổ biến cho dân chúng Nam Bộ và có thể là đồng bào cả nước biết trước nguy cơ của sự kiện do các Đập nước của Trung quốc ở thượng nguồn sông Cửu-Long gây nên và nó sẽ gây ra tai hại cho Dân Tộc Việt Nam những ǵ, đặc biệt là nông dân và ngư dân Nam-Bộ để họ chuẩn bị tinh thần trước, ngơ hầu đối phó với những tai ương do các con Đập đó gây nên trong hiện tại cũng như tương lai. Không những vậy, nó c̣n làm tai hại cả Miến, Thái, Lào, và Cambốt.   V́ rồi ra,  nếu không tranh đấu buộc Trung quốc ngưng xây thêm các đập th́ rồi đây trong tương lai, dân ta sẽ đói, c̣n sông Mékong sẽ là trở thành ḍng sông chết !  

    Chúng ta cần huy động khả năng và trí tuệ của mọi tầng lớp nhân dân để tranh thủ cho sự sống c̣n của đồng bào Nam-Bộ cũng như đồng bào cả nước. Và tùy hoàn cảnh để đối phó. Chúng tôi tin rằng nếu chính phủ Việt Nam hiện hữu sẵn sàng đối diện trước các thử thách cam go do Trung quốc gây nên th́ nhất định không riêng ǵ dân Nam-Bộ mà đồng bào cả nước và người Việt Nam ỏ nước ngoài sẽ nhất tề một ḷng đứng sau lưng chính phủ. 

    Chúng ta quyết giữ ǵn đất nước di sản của tổ tiên để lại. Việt Nam xưa nay vẫn nổi tiếng là một Dân Tộc anh hùng và bất khuất trong việc chống ngoại xâm. Chúng ta tin rằng chính nghĩa sẽ tất thắng và hoà b́nh vĩnh cửu sẽ đem lại cho đất nước Việt Nam mến yêu.

 California, những ngày đầu Xuân Giáp-Thân 2004.   

 LÊ TRỌNG VĂN. Nhà nghiên cứu Văn hóa & Chính trị.

Tài liệu Tham Khảo :

---------------------------------------------------------------------------------

United Nations Development Programne.

1-      Mékong Sources .

2-      The Water Page.

3-      Reuters Foundation (Alerting humanitarians to emergencies).

4-      Environmental News Network.

5-      Rockefeller Foundation.

6-      Wikipedia (The Free Encyclopedia).

7-      Asia Times.

8-      World Rainforest Movement.

9-      Fivas Report: Power Conflicts.

10-  Australian Education/Mékong Dams.

11-  The New York Times.

12-  The Living Mékong Initiative.

13-  Transboundary Water Resources.

14-  Mékong River/China Dams.

15-  Texas University Mékong Education.

16-  VOA Environment Report.

17-  Probe International Mékong Power Sector.

18-  Hiroshi Hori. The Mékong Environment & Development.

20- Đặng Tiểu B́nh văn tuyển.